Akwarystyka wiki - Wkład użytkownika [pl]

Dozwolony użytek

2009-11-12T14:20:16Z

Lukas3: Źródło

'''Dozwolony użytek''' ([[język angielski|ang.]] ''Fair use'') - w [[prawo własności intelektualnej|prawie własności intelektualnej]] - ograniczenie monopolu właściciela [[prawo autorskie|praw autorskich]] lub [[patent]]owych polegające na zezwoleniu na korzystanie bez konieczności uzyskiwania jego zgody już rozpowszechnionego utworu pod ściśle określonymi warunkami i w ściśle określonych sytuacjach.

== Dozwolony użytek w świetle polskiego prawa ==
Zasady dozwolonego użytku utworów objętych prawem autorskim są w Polsce określone przez ustawę
o prawie autorskim i prawach pokrewnych<ref>Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych ([[Dz. U.]] z 2000 r. Nr 80, poz. 904, z późn. zm.) [http://pl.wikisource.org/wiki/Prawo_autorskie_%28ustawa%29 tekst ustawy]</ref> w artykułach od 23 do 35.

=== Prywatny dozwolony użytek ===
Polskie prawo wyraźnie rozgranicza dozwolony użytek w zakresie prywatnym i inne przypadki dozwolonego użytku.

Dozwolony użytek w zakresie prywatnym jest generalnie (z kilkoma wyjątkami) zwolniony z roszczeń finansowych właścicieli [[autorskie prawa majątkowe|majątkowych praw autorskich]]. Jest on jednak dość niejasno ograniczony do "osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego". Trudne do interpretacji jest w szczególności pojęcie pozostawania w stosunku towarzyskim, zwłaszcza w przypadku dzielenia się utworami w formach elektronicznych przez [[internet]] i istnieją w tym zakresie liczne rozbieżności interpretacyjne.

Z zasad dozwolonego użytku osobistego są całkowicie wyłączone wszelkie [[program komputerowy|programy komputerowe]], co oznacza, że kopii programów nie wolno wypożyczać czy odstępować nawet znajomym, chyba że licencja jego użycia na to wyraźnie zezwala.<ref>[http://prawnik.net.pl/content/view/100/90/ Dawno temu w Ameryce..., Artykuł na stronie prawnik.net.pl]</ref>

=== Dozwolony użytek wykraczający poza zakres osobisty ===
Dozwolony użytek wykraczający poza zakres osobisty jest w polskim prawie unormowany w formie dość szczegółowej listy określającej kiedy i jak jest dopuszczalny, przy czym w niektórych sytuacjach jest on uwarunkowany przynajmniej próbami otrzymania zgody od właściciela praw autorskich lub może wiązać się z roszczeniami finansowymi z jego strony, nie jest to zatem ścisły odpowiednik angielskiego terminu ''fair use''. W szczególności na zasadach dozwolonego użytku można:
*okresowo lub incydentalnie korzystać z utworów nie mających samodzielnego znaczenia gospodarczego, a potrzebnego do przeprowadzenia procesu technologicznego, jeśli utwór ten jest przekazywany drogą teleinformatyczną oraz jest stosowany zgodnie z przeznaczeniem (''chodzi tu głównie o wszelkiego rodzaju instrukcje obsługi i wiedzę typu [[know-how]]'')
*rozpowszechniać ogólnie dostępne w eterze programy telewizyjne i radiowe systemami anten centralnych i sieci kablowych, pod warunkiem, że sygnał jest dostarczany do maksimum 50 gospodarstw domowych
*rozpowszechniać w publicznie dostępnych mediach wcześniej rozpowszechnione materiały o charakterze aktualności lub przeglądu wydarzeń (sprawozdania z wydarzeń, aktualne artykuły na tematy polityczne, mowy wygłoszone publicznie itp.) jednak jest to w przypadku większości tego rodzaju materiałów obarczone możliwością roszczeń ze strony odpowiednich organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi
*sporządzać kopie i nieodpłatnie korzystać z fragmentów utworów potrzebnych do celów dydaktycznych (''daje to możliwość np.: zrobienia kserokopii jednego rozdziału książki i rozdania ich uczniom w klasie'')
*biblioteki, archiwa i szkoły mogą rozpowszechniać wcześniej nabyte utwory poprzez ich udostępnianie i pożyczanie w ramach swoich zadań statutowych
*przytaczać fragmenty innych utworów w dziełach stanowiących samoistną całość, pod warunkiem że jest to uzasadnione "wyjaśnianiem, analizą krytyczną, nauczaniem lub prawami gatunku twórczości" (''jest to tzw. prawo do [[cytat]]u'')
*publicznie wykonywać utwory podczas ceremonii religijnych, imprez szkolnych i akademickich lub oficjalnych uroczystości państwowych, pod warunkiem że wstęp na te imprezy jest bezpłatny a osoby wykonujące utwór nie pobierają za to żadnych korzyści majątkowych
*rozpowszechniać utwory wystawione na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach lub w ogrodach, pod warunkiem, że nie będą one stosowane do tego samego celu (''można zatem zrobić zdjęcie rzeźbie wystawionej w parku lub budynkowi stojącemu przy drodze publicznej i potem rozpowszechniać to zdjęcie'')
*w [[encyklopedia]]ch i [[atlas (publikacja)|atlasach]] publikować utwory plastyczne i fotograficzne, "o ile nawiązanie porozumienia z twórcą celem uzyskania jego zezwolenia napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody", przy czym twórca ma prawo w każdej chwili zażądać wynagrodzenia za użycie jego utworu<ref>Artykuły 29-33 ustawy o prawie autorskim...</ref>
* oraz w paru innych, jeszcze bardziej szczegółowych przypadkach.<ref>Art. 33 pkt 1-5 ustawy o prawie autorskim...</ref>

Prawo dozwolonego użytku wykraczającego poza zakres osobisty wymaga zawsze wymienienia źródła i nazwiska oraz imienia twórcy. O ile ustawa nie określa tego inaczej, właścicielowi majątkowych praw autorskich zawsze przysługuje prawo do roszczeń majątkowych z tytułu użycia jego utworu na zasadach dozwolonego użytku.<ref>Art. 34 ustawy o prawie autorskim...</ref>

== ''Fair use'' w prawie Stanów Zjednoczonych ==
W odróżnieniu od prawa polskiego, prawo [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] nie rozróżnia dozwolonego użytku prywatnego i innego, oraz określa jego zakres nie w formie szczegółowej listy lecz ogólnych znamion "uzasadnionego", czy też "uczciwego" użycia utworu.

Prawo federalne USA definiuje zasady dozwolonego użytku (''fair use'') w paragrafie 107 "Copyright Act of 1976". Paragraf ten "zawiesza" [[penalizacja|penalizację]] i możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu praw autorskich w przypadku "uczciwego" użycia kopii utworów w celu krytyki, komentarza, informacji o aktualnościach, nauczania, prowadzenia badań. "Uczciwe" użycie utworu jest wg tego zapisu rozpoznawane w oparciu o następujące kryteria:<ref>[http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode17/usc_sec_17_00000107----000-.html Copyright Act of 1976, Title 17, Chapter 1, § 107]</ref>
#cel i charakter użycia dzieła, w szczególności kwestia czy zostało ono użyte w celu komercyjnym czy niekomercyjnym i edukacyjnym
#rodzaj i natura użytego dzieła
#proporcja objętości i znaczenia fragmentu użytego dzieła w stosunku do całej jego objętości a także objętości i znaczenia dzieła pochodnego, w którym ten fragment został użyty
#rezultaty wpływu użycia tego dzieła na jego sprzedaż oraz wartość na rynku
W odróżnieniu od polskiego prawa, w którym zasada dozwolonego użytku dotyczy wyłącznie już opublikowanego utworu, w prawie USA fakt opublikowania dzieła nie ma bezpośredniego wpływu na ocenę czy nie doszło do nadużycia zasady ''fair use''.

Ze względu na to, że prawo amerykańskie ma charakter [[precedens]]owy, zasady ''fair use'' są stale uściślane przez orzeczenia sądów w konkretnych sprawach. Zbiór tych orzeczeń tworzy faktyczne granice dozwolonego użytku, które stale się zmieniają, w szczególności w stosunku do mediów elektronicznych i [[internet]]u. Np. orzeczenie [[Sąd Najwyższy USA|Sądu Najwyższego USA]] z 2005 r, w stosunku do firmy [[Napster]] wyraźnie obciążyło operatorów sieci wymiany [[plik|plików]] typu [[P2P]] odpowiedzialnością za każde naruszenie zasad ''fair use'' dokonane przez ich użytkowników, co spowodowało bankructwo tej firmy.<ref>[http://www.ivanhoffman.com/napster.html Orzeczenie Sądu Najwyższego USA w sprawie Napstera]</ref>

== Porównanie zasad dozwolonego użytku w prawie polskim i amerykańskim ==
{{źródła|sekcja}}
*Prawo amerykańskie, w odróżnieniu od polskiego nie odróżnia dozwolonego użytku prywatnego od pozostałego.
*''Fair use'' w prawie amerykańskim oznacza prawo do bezpłatnego korzystania z utworu, w polskim gdy dozwolony użytek wykracza poza zakres prywatny jest w olbrzymiej większości przypadków zagrożony możliwością roszczeń finansowych ze strony właściciela majątkowych praw autorskich - prawo do dozwolonego użytku przekraczającego zakres prywatności chroni zatem tylko przed odpowiedzialnością karną i roszczeniami z tytułu [[autorskie prawa osobiste|autorskich praw osobistych]].
*W prawie amerykańskim ciężar dowodu, że dane użycie utworu przekroczyło zasady ''fair use'' spoczywa na właścicielu praw autorskich lub jego prawnym reprezentancie - w polskim osoba która została oskarżona o naruszenie praw autorskich musi udowodnić, że albo mieściło się to w granicach dozwolonego użytku prywatnego, albo któregoś z nielicznych wyjątków użytku publicznego zwolnionego z opłat tytułem praw autorskich
*W prawie amerykańskim nie ma znaczenia, czy dzieło zostało wcześniej opublikowane za zgodą właściciela praw autorskich - w polskim każda pierwsza publikacja utworu bez zgody jego twórcy jest automatycznie uważana za naruszenie jego praw autorskich - dozwolony użytek odnosi się wyłącznie do dzieł już wcześniej gdzieś opublikowanych.

{{Przypisy}}

źródło: artykuł [http://pl.wikipedia.org/wiki/Dozwolony_użytek] w Wikipedii, licencja: [[GNU FDL]], autorzy: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Dozwolony_użytek&action=history]

[[Kategoria:Prawo własności intelektualnej]]
[[Kategoria:Prawo w Stanach Zjednoczonych]]

Fair use

2009-11-12T14:17:24Z

Lukas3: start

#REDIRECT[[Dozwolony użytek]]

Dozwolony użytek

2009-11-12T14:15:00Z

Lukas3: start

'''Dozwolony użytek''' ([[język angielski|ang.]] ''Fair use'') - w [[prawo własności intelektualnej|prawie własności intelektualnej]] - ograniczenie monopolu właściciela [[prawo autorskie|praw autorskich]] lub [[patent]]owych polegające na zezwoleniu na korzystanie bez konieczności uzyskiwania jego zgody już rozpowszechnionego utworu pod ściśle określonymi warunkami i w ściśle określonych sytuacjach.

== Dozwolony użytek w świetle polskiego prawa ==
Zasady dozwolonego użytku utworów objętych prawem autorskim są w Polsce określone przez ustawę
o prawie autorskim i prawach pokrewnych<ref>Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych ([[Dz. U.]] z 2000 r. Nr 80, poz. 904, z późn. zm.) [http://pl.wikisource.org/wiki/Prawo_autorskie_%28ustawa%29 tekst ustawy]</ref> w artykułach od 23 do 35.

=== Prywatny dozwolony użytek ===
Polskie prawo wyraźnie rozgranicza dozwolony użytek w zakresie prywatnym i inne przypadki dozwolonego użytku.

Dozwolony użytek w zakresie prywatnym jest generalnie (z kilkoma wyjątkami) zwolniony z roszczeń finansowych właścicieli [[autorskie prawa majątkowe|majątkowych praw autorskich]]. Jest on jednak dość niejasno ograniczony do "osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego". Trudne do interpretacji jest w szczególności pojęcie pozostawania w stosunku towarzyskim, zwłaszcza w przypadku dzielenia się utworami w formach elektronicznych przez [[internet]] i istnieją w tym zakresie liczne rozbieżności interpretacyjne.

Z zasad dozwolonego użytku osobistego są całkowicie wyłączone wszelkie [[program komputerowy|programy komputerowe]], co oznacza, że kopii programów nie wolno wypożyczać czy odstępować nawet znajomym, chyba że licencja jego użycia na to wyraźnie zezwala.<ref>[http://prawnik.net.pl/content/view/100/90/ Dawno temu w Ameryce..., Artykuł na stronie prawnik.net.pl]</ref>

=== Dozwolony użytek wykraczający poza zakres osobisty ===
Dozwolony użytek wykraczający poza zakres osobisty jest w polskim prawie unormowany w formie dość szczegółowej listy określającej kiedy i jak jest dopuszczalny, przy czym w niektórych sytuacjach jest on uwarunkowany przynajmniej próbami otrzymania zgody od właściciela praw autorskich lub może wiązać się z roszczeniami finansowymi z jego strony, nie jest to zatem ścisły odpowiednik angielskiego terminu ''fair use''. W szczególności na zasadach dozwolonego użytku można:
*okresowo lub incydentalnie korzystać z utworów nie mających samodzielnego znaczenia gospodarczego, a potrzebnego do przeprowadzenia procesu technologicznego, jeśli utwór ten jest przekazywany drogą teleinformatyczną oraz jest stosowany zgodnie z przeznaczeniem (''chodzi tu głównie o wszelkiego rodzaju instrukcje obsługi i wiedzę typu [[know-how]]'')
*rozpowszechniać ogólnie dostępne w eterze programy telewizyjne i radiowe systemami anten centralnych i sieci kablowych, pod warunkiem, że sygnał jest dostarczany do maksimum 50 gospodarstw domowych
*rozpowszechniać w publicznie dostępnych mediach wcześniej rozpowszechnione materiały o charakterze aktualności lub przeglądu wydarzeń (sprawozdania z wydarzeń, aktualne artykuły na tematy polityczne, mowy wygłoszone publicznie itp.) jednak jest to w przypadku większości tego rodzaju materiałów obarczone możliwością roszczeń ze strony odpowiednich organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi
*sporządzać kopie i nieodpłatnie korzystać z fragmentów utworów potrzebnych do celów dydaktycznych (''daje to możliwość np.: zrobienia kserokopii jednego rozdziału książki i rozdania ich uczniom w klasie'')
*biblioteki, archiwa i szkoły mogą rozpowszechniać wcześniej nabyte utwory poprzez ich udostępnianie i pożyczanie w ramach swoich zadań statutowych
*przytaczać fragmenty innych utworów w dziełach stanowiących samoistną całość, pod warunkiem że jest to uzasadnione "wyjaśnianiem, analizą krytyczną, nauczaniem lub prawami gatunku twórczości" (''jest to tzw. prawo do [[cytat]]u'')
*publicznie wykonywać utwory podczas ceremonii religijnych, imprez szkolnych i akademickich lub oficjalnych uroczystości państwowych, pod warunkiem że wstęp na te imprezy jest bezpłatny a osoby wykonujące utwór nie pobierają za to żadnych korzyści majątkowych
*rozpowszechniać utwory wystawione na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach lub w ogrodach, pod warunkiem, że nie będą one stosowane do tego samego celu (''można zatem zrobić zdjęcie rzeźbie wystawionej w parku lub budynkowi stojącemu przy drodze publicznej i potem rozpowszechniać to zdjęcie'')
*w [[encyklopedia]]ch i [[atlas (publikacja)|atlasach]] publikować utwory plastyczne i fotograficzne, "o ile nawiązanie porozumienia z twórcą celem uzyskania jego zezwolenia napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody", przy czym twórca ma prawo w każdej chwili zażądać wynagrodzenia za użycie jego utworu<ref>Artykuły 29-33 ustawy o prawie autorskim...</ref>
* oraz w paru innych, jeszcze bardziej szczegółowych przypadkach.<ref>Art. 33 pkt 1-5 ustawy o prawie autorskim...</ref>

Prawo dozwolonego użytku wykraczającego poza zakres osobisty wymaga zawsze wymienienia źródła i nazwiska oraz imienia twórcy. O ile ustawa nie określa tego inaczej, właścicielowi majątkowych praw autorskich zawsze przysługuje prawo do roszczeń majątkowych z tytułu użycia jego utworu na zasadach dozwolonego użytku.<ref>Art. 34 ustawy o prawie autorskim...</ref>

== ''Fair use'' w prawie Stanów Zjednoczonych ==
W odróżnieniu od prawa polskiego, prawo [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] nie rozróżnia dozwolonego użytku prywatnego i innego, oraz określa jego zakres nie w formie szczegółowej listy lecz ogólnych znamion "uzasadnionego", czy też "uczciwego" użycia utworu.

Prawo federalne USA definiuje zasady dozwolonego użytku (''fair use'') w paragrafie 107 "Copyright Act of 1976". Paragraf ten "zawiesza" [[penalizacja|penalizację]] i możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu praw autorskich w przypadku "uczciwego" użycia kopii utworów w celu krytyki, komentarza, informacji o aktualnościach, nauczania, prowadzenia badań. "Uczciwe" użycie utworu jest wg tego zapisu rozpoznawane w oparciu o następujące kryteria:<ref>[http://www.law.cornell.edu/uscode/html/uscode17/usc_sec_17_00000107----000-.html Copyright Act of 1976, Title 17, Chapter 1, § 107]</ref>
#cel i charakter użycia dzieła, w szczególności kwestia czy zostało ono użyte w celu komercyjnym czy niekomercyjnym i edukacyjnym
#rodzaj i natura użytego dzieła
#proporcja objętości i znaczenia fragmentu użytego dzieła w stosunku do całej jego objętości a także objętości i znaczenia dzieła pochodnego, w którym ten fragment został użyty
#rezultaty wpływu użycia tego dzieła na jego sprzedaż oraz wartość na rynku
W odróżnieniu od polskiego prawa, w którym zasada dozwolonego użytku dotyczy wyłącznie już opublikowanego utworu, w prawie USA fakt opublikowania dzieła nie ma bezpośredniego wpływu na ocenę czy nie doszło do nadużycia zasady ''fair use''.

Ze względu na to, że prawo amerykańskie ma charakter [[precedens]]owy, zasady ''fair use'' są stale uściślane przez orzeczenia sądów w konkretnych sprawach. Zbiór tych orzeczeń tworzy faktyczne granice dozwolonego użytku, które stale się zmieniają, w szczególności w stosunku do mediów elektronicznych i [[internet]]u. Np. orzeczenie [[Sąd Najwyższy USA|Sądu Najwyższego USA]] z 2005 r, w stosunku do firmy [[Napster]] wyraźnie obciążyło operatorów sieci wymiany [[plik|plików]] typu [[P2P]] odpowiedzialnością za każde naruszenie zasad ''fair use'' dokonane przez ich użytkowników, co spowodowało bankructwo tej firmy.<ref>[http://www.ivanhoffman.com/napster.html Orzeczenie Sądu Najwyższego USA w sprawie Napstera]</ref>

== Porównanie zasad dozwolonego użytku w prawie polskim i amerykańskim ==
{{źródła|sekcja}}
*Prawo amerykańskie, w odróżnieniu od polskiego nie odróżnia dozwolonego użytku prywatnego od pozostałego.
*''Fair use'' w prawie amerykańskim oznacza prawo do bezpłatnego korzystania z utworu, w polskim gdy dozwolony użytek wykracza poza zakres prywatny jest w olbrzymiej większości przypadków zagrożony możliwością roszczeń finansowych ze strony właściciela majątkowych praw autorskich - prawo do dozwolonego użytku przekraczającego zakres prywatności chroni zatem tylko przed odpowiedzialnością karną i roszczeniami z tytułu [[autorskie prawa osobiste|autorskich praw osobistych]].
*W prawie amerykańskim ciężar dowodu, że dane użycie utworu przekroczyło zasady ''fair use'' spoczywa na właścicielu praw autorskich lub jego prawnym reprezentancie - w polskim osoba która została oskarżona o naruszenie praw autorskich musi udowodnić, że albo mieściło się to w granicach dozwolonego użytku prywatnego, albo któregoś z nielicznych wyjątków użytku publicznego zwolnionego z opłat tytułem praw autorskich
*W prawie amerykańskim nie ma znaczenia, czy dzieło zostało wcześniej opublikowane za zgodą właściciela praw autorskich - w polskim każda pierwsza publikacja utworu bez zgody jego twórcy jest automatycznie uważana za naruszenie jego praw autorskich - dozwolony użytek odnosi się wyłącznie do dzieł już wcześniej gdzieś opublikowanych.

{{Przypisy}}

[[Kategoria:Prawo własności intelektualnej]]
[[Kategoria:Prawo w Stanach Zjednoczonych]]

Domena publiczna

2009-11-12T14:00:29Z

Lukas3: /* Zobacz też */ drobne redakcyjne

[[Plik:PD-icon.png|thumb|150px|Nieoficjalna ikona stosowana na [[Wikipedia|Wikipedii]] dla oznaczenia materiałów dostępnych w domenie publicznej.]]
'''Domena publiczna''' ([[Język angielski|ang.]]: ''public domain'') – ogół twórczości (m.in. tekstów, zdjęć, muzyki, dzieł sztuki, [[oprogramowanie|oprogramowania]] itp.), do której wygasły prawa autorskie i która jest przez to dostępna dla wszystkich i do dowolnych zastosowań lub która od samego początku jej powstania nie była objęta tymi prawami (np. teksty [[ustawa|ustaw]]). Domena publiczna to zbiór wiedzy i twórczości stanowiący wspólny dorobek kulturowy i intelektualny ludzkości.

Ściśle rzecz biorąc, wobec utworów znajdujących się w domenie publicznej wygasły wszelkie [[prawo autorskie|prawa autorskie]] – jest tak na przykład w prawodawstwie amerykańskim. Ponieważ w polskim prawodawstwie [[Prawo autorskie#Autorskie prawa osobiste|autorskie prawa osobiste]] chronią utwór na czas nieograniczony i nie podlegają zrzeczeniu się lub zbyciu, w Polsce obecność utworu w domenie publicznej może oznaczać jedynie brak jakichkolwiek [[Autorskie prawa majątkowe|praw majątkowych]] (jednak twórczość, która nigdy nie podlegała pod prawo autorskie, np. teksty ustaw, nie posiadają autorskich praw osobistych).

Zgodnie z polskim prawem autorskim (art. 36 i nast. ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) utwór przechodzi do domeny publicznej po upływie 70 lat od chwili śmierci twórcy, a w przypadku współtwórstwa od chwili śmierci ostatniego współtwórcy. Jeżeli autor dzieła nie jest znany, wówczas okres ten liczy się od daty pierwszego rozpowszechnienia.

W Polsce [[Koalicja Otwartej Edukacji]] organizuje coroczne obchody [[Dzień Domeny Publicznej|Dnia Domeny Publicznej]] 1 stycznia.

== Oprogramowanie ==
Nieprawidłowo terminu ''domena publiczna'' używa się w odniesieniu do [[wolne oprogramowanie|wolnego oprogramowania]] oraz [[freeware]] lub [[shareware]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.gnu.org/philosophy/categories.pl.html#PublicDomainSoftware|tytuł=Kategorie Wolnego i Niewolnego Oprogramowania: Oprogramowanie będące dobrem publicznym (Public domain software)|autor=Projekt GNU|data=2009-06-22|język=pl|data dostępu=2009-09-17}}</ref>. Ich licencja bowiem jest jak najbardziej związana z prawami autorskimi, tyle że można je używać bez większych ograniczeń.

{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
* [[Wikipedia:Polskie zasoby Public Domain|polskie zasoby w domenie publicznej]]
* [[Wikipedia:Graficzne zasoby o wolnych licencjach#Public Domain|graficzne zasoby w domenie publicznej]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.lib.utexas.edu/apl/aaa/copyrightterm.pdf Copyright Term and the Public Domain in the United States] (na Texas University)
* [http://www.law.duke.edu/cspd/ Center for the Study of the Public Domain] (na Duke University, USA)

[[Kategoria:Prawo własności intelektualnej]]

Domena publiczna

2009-11-12T13:59:26Z

Lukas3: drobne redakcyjne

[[Plik:PD-icon.png|thumb|150px|Nieoficjalna ikona stosowana na [[Wikipedia|Wikipedii]] dla oznaczenia materiałów dostępnych w domenie publicznej.]]
'''Domena publiczna''' ([[Język angielski|ang.]]: ''public domain'') – ogół twórczości (m.in. tekstów, zdjęć, muzyki, dzieł sztuki, [[oprogramowanie|oprogramowania]] itp.), do której wygasły prawa autorskie i która jest przez to dostępna dla wszystkich i do dowolnych zastosowań lub która od samego początku jej powstania nie była objęta tymi prawami (np. teksty [[ustawa|ustaw]]). Domena publiczna to zbiór wiedzy i twórczości stanowiący wspólny dorobek kulturowy i intelektualny ludzkości.

Ściśle rzecz biorąc, wobec utworów znajdujących się w domenie publicznej wygasły wszelkie [[prawo autorskie|prawa autorskie]] – jest tak na przykład w prawodawstwie amerykańskim. Ponieważ w polskim prawodawstwie [[Prawo autorskie#Autorskie prawa osobiste|autorskie prawa osobiste]] chronią utwór na czas nieograniczony i nie podlegają zrzeczeniu się lub zbyciu, w Polsce obecność utworu w domenie publicznej może oznaczać jedynie brak jakichkolwiek [[Autorskie prawa majątkowe|praw majątkowych]] (jednak twórczość, która nigdy nie podlegała pod prawo autorskie, np. teksty ustaw, nie posiadają autorskich praw osobistych).

Zgodnie z polskim prawem autorskim (art. 36 i nast. ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) utwór przechodzi do domeny publicznej po upływie 70 lat od chwili śmierci twórcy, a w przypadku współtwórstwa od chwili śmierci ostatniego współtwórcy. Jeżeli autor dzieła nie jest znany, wówczas okres ten liczy się od daty pierwszego rozpowszechnienia.

W Polsce [[Koalicja Otwartej Edukacji]] organizuje coroczne obchody [[Dzień Domeny Publicznej|Dnia Domeny Publicznej]] 1 stycznia.

== Oprogramowanie ==
Nieprawidłowo terminu ''domena publiczna'' używa się w odniesieniu do [[wolne oprogramowanie|wolnego oprogramowania]] oraz [[freeware]] lub [[shareware]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.gnu.org/philosophy/categories.pl.html#PublicDomainSoftware|tytuł=Kategorie Wolnego i Niewolnego Oprogramowania: Oprogramowanie będące dobrem publicznym (Public domain software)|autor=Projekt GNU|data=2009-06-22|język=pl|data dostępu=2009-09-17}}</ref>. Ich licencja bowiem jest jak najbardziej związana z prawami autorskimi, tyle że można je używać bez większych ograniczeń.

{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
{{wikinewsy|Dzień Domeny Publicznej w Bibliotece Narodowej|Konferencja z okazji obchodów Dnia Domeny Publicznej - fotoreportaż|Domena publiczna jest fundamentem kultury - wywiad z Jarosławem Lipszycem, prezesem Fundacji Nowoczesna Polska}}
* [[Wikipedia:Polskie zasoby Public Domain|polskie zasoby w domenie publicznej]]
* [[Wikipedia:Graficzne zasoby o wolnych licencjach#Public Domain|graficzne zasoby w domenie publicznej]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.lib.utexas.edu/apl/aaa/copyrightterm.pdf Copyright Term and the Public Domain in the United States] (na Texas University)
* [http://www.law.duke.edu/cspd/ Center for the Study of the Public Domain] (na Duke University, USA)

[[Kategoria:Prawo własności intelektualnej]]

Domena publiczna

2009-11-12T12:36:29Z

Lukas3: start

[[Plik:PD-icon.png|thumb|150px|Nieoficjalna ikona stosowana na [[Wikipedia|Wikipedii]] dla oznaczenia materiałów dostępnych w domenie publicznej.]]
'''Domena publiczna''' ([[Język angielski|ang.]]: ''public domain'') – ogół twórczości (m.in. tekstów, zdjęć, muzyki, dzieł sztuki, [[oprogramowanie|oprogramowania]] itp.), do której wygasły prawa autorskie i która jest przez to dostępna dla wszystkich i do dowolnych zastosowań lub która od samego początku jej powstania nie była objęta tymi prawami (np. teksty [[ustawa|ustaw]]). Domena publiczna to zbiór wiedzy i twórczości stanowiący wspólny dorobek kulturowy i intelektualny ludzkości.

Ściśle rzecz biorąc, wobec utworów znajdujących się w domenie publicznej wygasły wszelkie [[prawo autorskie|prawa autorskie]] – jest tak na przykład w prawodawstwie amerykańskim. Ponieważ w polskim prawodawstwie [[Prawo autorskie#Autorskie prawa osobiste|autorskie prawa osobiste]] chronią utwór na czas nieograniczony i nie podlegają zrzeczeniu się lub zbyciu, w Polsce obecność utworu w domenie publicznej może oznaczać jedynie brak jakichkolwiek [[Autorskie prawa majątkowe|praw majątkowych]] (jednak twórczość, która nigdy nie podlegała pod prawo autorskie, np. teksty ustaw, nie posiadają autorskich praw osobistych).

Zgodnie z polskim prawem autorskim (art. 36 i nast. ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) utwór przechodzi do domeny publicznej po upływie 70 lat od chwili śmierci twórcy, a w przypadku współtwórstwa od chwili śmierci ostatniego współtwórcy. Jeżeli autor dzieła nie jest znany, wówczas okres ten liczy się od daty pierwszego rozpowszechnienia.

W Polsce [[Koalicja Otwartej Edukacji]] organizuje coroczne obchody [[Dzień Domeny Publicznej|Dnia Domeny Publicznej]] 1 stycznia.

== Oprogramowanie ==
Nieprawidłowo terminu ''domena publiczna'' używa się w odniesieniu do [[wolne oprogramowanie|wolnego oprogramowania]] oraz [[freeware]] lub [[shareware]]<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.gnu.org/philosophy/categories.pl.html#PublicDomainSoftware|tytuł=Kategorie Wolnego i Niewolnego Oprogramowania: Oprogramowanie będące dobrem publicznym (Public domain software)|autor=Projekt GNU|data=2009-06-22|język=pl|data dostępu=2009-09-17}}</ref>. Ich licencja bowiem jest jak najbardziej związana z prawami autorskimi, tyle że można je używać bez większych ograniczeń.

{{Przypisy}}

== Zobacz też ==
{{wikinewsy|Dzień Domeny Publicznej w Bibliotece Narodowej|Konferencja z okazji obchodów Dnia Domeny Publicznej - fotoreportaż|Domena publiczna jest fundamentem kultury - wywiad z Jarosławem Lipszycem, prezesem Fundacji Nowoczesna Polska}}
* [[Wikipedia:Polskie zasoby Public Domain|polskie zasoby w domenie publicznej]]
* [[Wikipedia:Graficzne zasoby o wolnych licencjach#Public Domain|graficzne zasoby w domenie publicznej]]

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.lib.utexas.edu/apl/aaa/copyrightterm.pdf Copyright Term and the Public Domain in the United States] (na Texas University)
* [http://www.law.duke.edu/cspd/ Center for the Study of the Public Domain] (na Duke University, USA)

{{Prawa autorskie}}

[[Kategoria:Prawo własności intelektualnej]]

Słonaczek

2009-11-12T12:14:50Z

Lukas3: usunięcie odwołań do nieistniejących plików

{{Zwierzę infobox
|Nazwa zwyczajowa=słonaczek
|Łacińska=''Artemia salina''
|Zoolog=([[Karol Linneusz|Linnaeus]], 1758)
|Typ=[[stawonogi]]
|Podtyp=[[skorupiaki]]
|Gromada=[[skrzelonogi]]
|Rząd=[[bezpancerzowce]]
|Rodzina=Artemiidae
|Rodzaj=''Artemia''
|Gatunek=solowiec
|Obrazek=Artemia salina.jpg
|Opis_obrazka=
}}
'''Solowiec, słonaczek''' (''Artemia salina''), [[skorupiak]] żyjący w wodach słonych.
Żyje w śródlądowych wodach słonych Nowego Świata. Jest to gatunek rekordowo euryhalinowy (tolerujący różne zasolenie) - rozwija się i żyje w wodach o zasoleniu od 0°/°° do 200°/°°.

W Polsce znany jako pokarm dla ryb akwariowych - larwy solowca wykorzystywane są do karmienia [[narybek|narybku]]. Jaja odporne na przesuszenie.

=== Bibliografia ===
{{cytuj stronę| url = http://www.akwarium.net.pl/adv/anostraca_nostraca.htm | tytuł = Bezpancerzowce i tarczowce w akwarium (przedruk elektroniczny z "Akwarium" 3/88)| data dostępu = 13 listopada 2007| autor = Tomasz Wilanowski| język = pl}}

'''Larwy artemii wylęgają się z jaj'''
<YouTube width="300" height="250">2cgRJAfKXy0</YouTube> 

[[Kategoria:Pokarm]]
[[Kategoria:Inne organizmy]]
 

 
źródło: artykuł [http://pl.wikipedia.org/wiki/Słonaczek] w Wikipedii, licencja: [[GNU FDL]], autorzy: [[http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Słonaczek&action=history]]

Anatomia ryb

2009-11-11T22:12:40Z

Lukas3: usunięcie odwołań do nieistniejących plików

==Budowa zewnętrzna==
===Kształt ciała===
Jednym z elementów dostosowywania się do warunków środowiska, zapełniania wolnych nisz ekologicznych jest kształtowanie sylwetki ciała ułatwiającej poruszanie się, zdobywanie pokarmu i ucieczkę przed drapieżnikami. Różnorodność kształtów ciała ryb wskazuje jak duże zdolności przystosowawcze posiada ta grupa zwierząt.
Poruszanie się w wodzie wymaga ciągłego pokonywania jej oporu, w czym niewątpliwie pomaga odpowiednio dostosowany, opływowy, hydrodynamiczny kształt ciała.

[[Grafika:Fish body forms Osteichthyes.png|300px|thumb|Przykładowe kształty ciała ryb kostnoszkieletowych. Opis oznaczeń w tekście.]]

Wyróżniamy jego następujące typy:
*podstawowy - ciało wrzecionowate '''(a)''', owalne w przekroju poprzecznym, charakterystyczne dla ryb pływających z dużą prędkością w wodach [[pelagial]]nych (np. [[tuńczyki]])
*torpedowaty – kształt zbliżony do podstawowego, ciało bardziej wydłużone, lekko bocznie spłaszczone, w przekroju poprzecznym łagodnie elipsowate, typowe dla drapieżników pływających w wodach pelagialnych, umożliwia osiąganie dużych prędkości kosztem obniżenia zdolności manewrowych
*strzałkowaty '''(b)''' – ciało wyraźnie wydłużone, masywny ogon, szybko pływające drapieżniki, ([[barrakudowate]], [[szczupakowate]])
*silnie bocznie spłaszczony '''(c)'''- umożliwia szybkie pływanie w toni oraz precyzyjne manewrowanie wśród przeszkód, roślinności, szczelin skalnych itp. ([[okoniokształtne]])
*igłowaty '''(d)''' – ciało bardzo długie i cienkie, owalne w przekroju poprzecznym ([[Igliczniowate|iglicznie]])
*węgorzowaty '''(e)''' – ciało długie, przypominające węża, okrągłe w przekroju poprzecznym, ryby żerujące w mule, gęstej roślinności ([[węgorzokształtne]])
*wstęgowaty – ciało długie, bocznie spłaszczone
*spłaszczony grzbietobrzusznie – część grzbietowa i brzuszna mocno spłaszczone, ciało symetryczne, ryby prowadzące przydenny tryb życia ([[rajowate]])
*asymetrycznie bocznie spłaszczony '''(h)'''– ciało niesymetryczne, ryby prowadzące przydenny tryb życia ([[flądrokształtne]])

oraz inne, spotykane u ryb szczególnie ''wyspecjalizowanych'' jak [[najeżkowate]], [[konik morski|koniki morskie]] '''(f)''', [[samogłowowate]] '''(g)''', [[żaglicowate]], [[paszczękowate]], [[żabnicokształtne]].

===Płetwy===
Istotnym elementem wpływającym na sprawność ruchu w wodzie jest rozkład, kształt i rozmiar płetw. {{main|Płetwa}}
{{main|Strategie ruchu kręgowców}}

===Głowa===
[[Grafika:PyskiRyb.png|150px|thumb|Położenie otworu gębowego ryb: (a) - końcowe, (b) - górne, (c) - dolne]]
Kształt głowy, a szczególnie położenie otworu gębowego ma ścisły związek ze sposobem pobierania pokarmu. Ryby pobierające pokarm z powierzchni wody mają otwór gębowy w położeniu górnym '''(b)''', gatunki pływające w toni wodnej – w położeniu końcowym '''(a)''', a te, które wyszukują pokarm na dnie zbiornika – w położeniu dolnym '''(c)'''.

===Powłoka ciała===
Zewnętrzną warstwą ciała wszystkich ryb jest [[Skóra (histologia)|skóra]] zaopatrzona w liczne, jednokomórkowe gruczoły śluzowe. [[Śluz]] pełni funkcję ochronną oraz zmniejsza tarcie ciała w trakcie pływania. Większość gatunków ryb ma skórę pokrytą wytworzonymi przez nią [[Łuski (ryby)|łuskami]], zdecydowanie poprawiającymi jej odporność na urazy mechaniczne. Skóra jest również dodatkowym narządem wymiany gazowej, wydalania oraz osmoregulacji. O zabarwieniu skóry decydują [[Komórki barwnikowe ryb|komórki barwnikowe]] zwane chromatoforami. Podobnie jak u innych zwierząt ubarwienie może pełnić funkcję ostrzegawczą, kamuflującą ([[mimikra]], [[mimetyzm]]) lub odstraszającą. Największą różnorodność ubarwienia i oryginalnych kształtów obserwuje się u ryb żyjących wśród [[rafa|raf koralowych]] (np.[[chetonikowate]]). Wiele gatunków wykształciło na skórze różnorodne wyrostki, kolce - nierzadko połączone z gruczołami jadowymi ([[skorpenokształtne]]) - oraz wyspecjalizowane narządy, jak [[Narząd świetlny|fotofory]] (np. [[świetlikowate (ryby)|świetlikowate]]), [[narządy elektryczne]] ([[sum elektryczny]], [[strętwokształtne|strętwy]], [[mrukokształtne|mruki]] i [[drętwokształtne|drętwy]]), [[ampułki Lorenziniego]] ([[Młotowate|ryby młoty]]). Charakterystycznym dla ryb narządem zmysłu - umieszczonym pod powierzchnią skóry - jest [[linia boczna]].

==Budowa wewnętrzna==
[[Grafika:Fish anatomy.jpg|300px|thumb|]]

Ciało ryby podzielone jest na głowę, tułów i ogon. Głowa łączy się z tułowiem nieruchomo, nie występuje odcinek szyjny.
Szkielet ryb jest zbudowany z chrząstek ([[chrzęstnoszkieletowe]]) lub kości ([[kostnoszkieletowe]]). Składa się z czaszki, kręgosłupa, żeber, szkieletu pasów, szkieletu płetw oraz - charakterystycznych dla ryb kostnoszkieletowych - skostnień międzymięśniowych, tzw. [[ości]]. Szczęki są ruchome, z wyjątkiem [[Zrosłogłowe|zrosłogłowych]], u których górna szczęka jest trwale połączona z puszką mózgową. Dużą ruchliwość szczęk ryby zawdzięczają połączeniu żuchwy z puszką mózgową za pośrednictwem górnej części [[Łuk gnykowy|łuku gnykowego]] ([[czaszka hyostyliczna]]).

Kręgosłup tworzą dwuwklęsłe (amficeliczne) kręgi, których liczba jest [[Cecha gatunkowa|cechą gatunkową]]. Między kręgami zachowane są resztki struny grzbietowej. Do kręgów w części tułowiowej przytwierdzone są żebra.

===Układ pokarmowy===
Otwór gębowy, często otoczony wąsikami, zaopatrzony w ruchome szczęki, prowadzi do jamy gębowej. U wielu gatunków (wszystkich drapieżnych i niektórych roślinożernych) wyposażony w liczne zęby. Kształt i układ zębów jest zróżnicowany w zależności od rodzaju i sposobu zdobywania pokarmu, od dużych ([[żarłaczokształtne]]), bardzo ostrych ( [[barrakudy]], [[wargaczowate]]) do wyspecjalizowanych np. w rozgniataniu twardych skorup ([[papugoryby]]). Przebita szczelinami skrzelowymi gardziel przechodzi w przełyk, a ten rozszerza się w żołądek (nie występuje np. u karpiowatych). U ryb nieposiadających wyodrębnionego żołądka trawienie odbywa się w jelicie. Jelita ryb drapieżnych są krótsze niż u roślinożernych. Przy połączeniu żołądka z jelitem położone są [[wyrostki pyloryczne]]. Przewody trzustki i wątroby uchodzą do przedniej części jelita cienkiego (dwunastnica). Końcowy odcinek układu pokarmowego tworzy jelito grube i odbyt.

===Układ rozrodczy===
Ryby są zwierzętami [[Rozdzielnopłciowość|rozdzielnopłciowymi]]. Sporadycznie zdarza się [[hermafrodytyzm]] (niektóre [[strzępielowate]]) i [[gynogeneza]] (odmiana [[Partenogeneza|partenogenezy]]). Znane są również gatunki zdolne do zmiany płci (''[[Amphiprion]]'', ''[[Premnas]]'', ''[[Xiphophorus]]'').

Układ rozrodczy składa się z gonad i przewodów wyprowadzających. U gatunków rozdzielnopłciowych samica posiada jajniki, a samiec – parzyste jądra.

'''Zapłodnienie zewnętrzne''' następuje u większości ryb. Są to gatunki [[Jajorodność|jajorodne]]. Samica składa w wodzie [[Ikra|ikrę]], która jest polewana przez samca mleczkiem (spermą).

'''Zapłodnienie wewnętrzne''' występuje u gatunków [[jajożyworodność|jajożyworodnych]]. Następuje w czasie aktu kopulacji poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy męskiego narządu kopulacyjnego ([[gonopodium]] – u ryb kostnoszkieletowych lub [[pterygopodium]] - u chrzęstnoszkieletowych).

U wielu gatunków występuje wyraźny [[dymorfizm płciowy]].

===Układ krwionośny===
Układ krwionośny ryb opisano w artykule [[Układ krwionośny kręgowców]].

===Układ oddechowy===
Funkcje narządów oddechowych umożliwiających rybie oddychanie tlenem rozpuszczonym w wodzie pełnią [[Skrzela (anatomia)|skrzela]] i skóra.

Pierwsze [[ryby kostnoszkieletowe]] miały płuca - prawdopodobnie po to, by móc pobierać więcej [[tlen]]u. U większości ryb płuca te przekształciły się w [[pęcherz pławny]] i nie są już używane do oddychania. Dawniej sądzono, że morskie [[ryby płucodyszne]] wymarły przeszło 700 milionów lat temu, lecz w [[1939]] roku pewien rybak wyłowił w [[Ocean Indyjski|Oceanie Indyjskim]] żywy okaz ryby mającej szczątkowe płuco. Potem znaleziono ich więcej i nie ma wątpliwości, że przynajmniej jedno "kopalne" stworzenie jest jeszcze wśród nas.

=== Linki zewnętrzne ===
*[http://www2.biology.ualberta.ca/jackson.hp/IWR/Content/Anatomy/index.php Ichthyology Web Resources] {{lang|en}}
[[Kategoria:Ichtiologia]]
[[Kategoria:Anatomia zwierząt]]
[[Kategoria:Ryby_akwariowe]]

źródło: artykuł [http://pl.wikipedia.org/wiki/Anatomia_ryb] w Wikipedii, licencja: [[GNU FDL]], autorzy: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Anatomia_ryb&action=history]

Rośliny akwariowe

2009-11-11T17:46:59Z

Lukas3: usunięcie odwołań do nieistniejących plików

[[Grafika:Salvinia molesta.jpg|200px|thumb|right|[[Salwiniowate]] - ''[[Salvinia molesta]]'']]
[[Grafika:Anubias barteri var nana.jpg|200px|right|thumb|''[[Anubias barteri var. nana]]'']]
[[Grafika:Cabomba aquatica 1 (Piotr Kuczynski).jpg|200px|right|thumb|[[Kabomba wodna]]]]
[[Grafika:Ceratophyllum demersum var.demersum..JPG|200px|right|thumb|[[Rogatek sztywny]]]]
[[Grafika:Elodea canadensis.jpeg|200px|right|thumb|[[Moczarka kanadyjska]]]]
[[Grafika:HydrocharisMorsus-ranae2.jpg|200px|right|thumb|[[Żabiściek pływający]]]]
[[Grafika:Nuphar lutea 24072005.jpg|200px|right|thumb|[[Grążel żółty]]]]
[[Grafika:Salvinia natans0.jpg|200px|right|thumb|[[Salwinia pływająca]]]]

'''Rośliny akwariowe''' - ogólna nazwa grupy [[Rośliny|roślin]], które mogą być hodowane w [[Akwarium|akwariach]], [[Terrarium|terrariach]] i [[Paludarium|paludariach]]. Rośliny te pochodzą z mokrych [[biotop]]ów (najczęściej rośliny wodne - [[hydrofity]], rzadziej bagienne - [[hygrofity]]), zwykle ze strefy tropikalnej i subtropikalnej. Hodowane głównie jako [[rośliny ozdobne]] (zielone, czasem czerwone liście o różnorodnych kształtach, rzadziej kwiaty). W akwariach pełnią również funkcje wpływające na poprawę parametrów wody poprzez jej dotlenianie i filtrowanie (zobacz: [[cykl azotowy]]), stanowią konkurencję dla niepożądanych glonów, kryjówki, a czasem uzupełnienie pokarmu dla hodowanych zwierząt, a dla niektórych gatunków - miejsce rozrodu (zobacz: [[tarło]]). Wśród bardzo dużej liczby gatunków roślin akwariowych znajdują się rośliny charakteryzujące się szybkim wzrostem, rośliny wybitnie światłolubne ([[Rośliny światłolubne|heliofity]]) oraz takie, które dobrze radzą sobie w stosunkowo ciemnych, słabo doświetlonych zbiornikach ([[Rośliny cieniolubne|skiofity]]). Niektóre gatunki obrastają korzenie lub skały, inne tworzą gęste skupiska. Odrębną grupę tworzą rośliny pływające, które są niezbędne dla niektórych gatunków ryb.

Do najbardziej popularnych w Polsce gatunków należą, między innymi:
*[[kabomba wodna]] (''Cabomba aquatica'')
*[[kryptokoryna]] (''Cryptocoryne'')
*[[moczarka]] (''Elodea'')
*[[nurzaniec]], in. walisneria (''Vallisneria'')
*[[rogatek sztywny]] (''Ceratophyllum demersum'')
*[[wgłębka wodna]], wgłębka pływająca, mech wodny (''Riccia fluitans'')
*[[anubias]]y
*[[żabienica]] (''Echinodorus'')
*[[pistia rozetkowa]] (''Pistia stratiotes'')
*[[różdżyca rutewkowata]], paproć wodna, paprotka (''Ceratopteris thalictroides'')

---

'''Alfabetyczny wykaz naukowych nazw łacińskich roślin akwariowych:''' 

*''[[Acorus calamus]]'' - [[Tatarak zwyczajny]]
*''[[Aglaonema modestum]]''
*''[[Aglaonema simplex]]''
*''[[Alisma gramineum]]''
*''[[Alternanthera bettzichiana]]''
*''[[Alternanthera lilacina]]''
*''[[Alternanthera philoxeroides]]''
*''[[Alternanthera reineckii|Alternanthera reineckii "rosaefolia"]]''
*''[[Alternanthera sessilis]]''
*''[[Ammannia gracilis]]''
*''[[Ammannia latifolia]]''
*''[[Ammania senegalensis]]''
*''[[Anubias afzelii]]''
*''[[Anubias barteri var. barteri]]''
*''[[Anubias barteri var. nana]]''
*''[[Anubias gilletti]]''
*''[[Anubias gracilis]]''
*''[[Anubias hastifolia]]''
*''[[Anubias heterophylla]]''
*''[[Aponogeton appendiculatus]]''
*''[[Aponogeton bernierianus]]''
*''[[Aponogeton boivinianus]]''
*''[[Aponogeton capuronii]]''
*''[[Aponogeton crispus]]''
*''[[Aponogeton decartyi]]''
*''[[Aponogeton desertorum]]''
*''[[Aponogeton dioecus]]''
*''[[Aponogeton distachyos]]''
*''[[Aponogeton elongatus]]''
*''[[Aponogeton fenestralis]]''
*''[[Aponogeton henkelianus]]''
*''[[Aponogeton junceus]]''
*''[[Aponogeton longiplumulosus]]''
*''[[Aponogeton loriae]]''
*''[[Aponogeton madagascariensis]]''
*''[[Aponogeton natans]]''
*''[[Aponogeton rigidifolius]]''
*''[[Aponogeton tenuispicatus]]''
*''[[Aponogeton ulvaceus]]''
*''[[Aponogeton undulatus]]''
*''[[Armoracia aquatica]]''
*''[[Azolla caroliniana]]''
*''[[Azolla filiculoides|Azolla filiculoïdes]]''
*''[[Azolla pinnata]]''
*''[[Bacopa amplexicaulis]]''
*''[[Bacopa australis]]''
*''[[Bacopa caroliniana]]''
*''[[Bacopa crenata]]''
*''[[Bacopa monnieri]]''
*''[[Bacopa myriophylloides]]''
*''[[Bacopa rotundifolia]]''
*''[[Baldellia ranunculoides]]'' - [[Żabienica jaskrowata]]
*''[[Barclaya longifolia]]''
*''[[Barclaya motleyi]]''
*''[[Blyxa aubertii]]''
*''[[Blyxa echinosperma]]''
*''[[Blyxa japonica]]''
*''[[Blyxa novoguineensis]]''
*''[[Blyxa octandra]]''
*''[[Bolbitis heteroclita]]''
*''[[Bolbitis heudelotii]]''
*''[[Cabomba aquatica]]'' - [[Kabomba wodna]]
*''[[Cabomba caroliniana]]''
*''[[Cabomba furcata]]''
*''[[Cabomba palaeformis]]''
*''[[Cabomba piauhyensis]]''
*''[[Caldesia parnassifolia]]'' - [[Kaldezja dziewięciornikowata]]
*''[[Calla palustris]]''
*''[[Callitriche hamulata]]''
*''[[Callitriche hermaphroditica]]''
*''[[Callitriche palustris]]'' - [[Rzęśl bagienna]]
*''[[Callitriche stagnalis]]''
*''[[Cardamine lyrata]]''
*''[[Cardamine rotundifolia]]''
*''[[Ceratophyllum demersum]]'' - [[Rogatek sztywny]]
*''[[Ceratophyllum submersum]]''
*''[[Ceratopteris cornuta]]''
*''[[Ceratopteris pteridoides]]''
*''[[Ceratopteris thalictroides]]''
*''[[Cladophora aegagropila]]''
*''[[Crassula aquatica]]'' - [[Uwroć wodna]]
*''[[Crassula helmsii]]''
*''[[Crinum calamistratum]]''
*''[[Crinum natans]]''
*''[[Crinum purpurascens]]''
*''[[Crinum thaianum]]''
*''[[Cryptocoryne affinis]]''
*''[[Cryptocoryne alba]]''
*''[[Cryptocoryne albida]]''
*''[[Cryptocoryne aponogetifolia]]''
*''[[Cryptocoryne auriculata]]''
*''[[Cryptocoryne axelrodii]]''
*''[[Cryptocoryne balansae]]''
*''[[Cryptocoryne beckettii]]''
*''[[Cryptocoryne blassii]]''
*''[[Cryptocoryne bogneri]]''
*''[[Cryptocoryne bullosa]]''
*''[[Cryptocoryne ciliata]]''
*''[[Cryptocoryne cognata]]''
*''[[Cryptocoryne cordata]]''
*''[[Cryptocoryne crispatula]]''
*''[[Cryptocoryne cruddasiana]]''
*''[[Cryptocoryne diderici]]''
*''[[Cryptocoryne elliptica]]''
*''[[Cryptocoryne ferruginea]]''
*''[[Cryptocoryne fusca]]''
*''[[Cryptocoryne grabowskii]]''
*''[[Cryptocoryne gracilis]]''
*''[[Cryptocoryne griffithii]]''
*''[[Cryptocoryne huegelii]]''
*''[[Cryptocoryne legroi]]''
*''[[Cryptocoryne longicauda]]''
*''[[Cryptocoryne lucens]]''
*''[[Cryptocoryne lutea]]''
*''[[Cryptocoryne minima]]''
*''[[Cryptocoryne moehlmannii]]''
*''[[Cryptocoryne nevillii]]''
*''[[Cryptocoryne nurii]]''
*''[[Cryptocoryne parva]]''
*''[[Cryptocoryne petchii]]''
*''[[Cryptocoryne pontederiifolia]]''
*''[[Cryptocoryne purpurea]]''
*''[[Cryptocoryne retrospiralis]]''
*''[[Cryptocoryne siamensis]]''
*''[[Cryptocoryne spiralis]]''
*''[[Cryptocoryne thwaitesii]]''
*''[[Cryptocoryne tonkinensis]]''
*''[[Cryptocoryne undulata]]''
*''[[Cryptocoryne usteriana]]''
*''[[Cryptocoryne venemae]]''
*''[[Cryptocoryne versteegii]]''
*''[[Cryptocoryne walkeri]]''
*''[[Cryptocoryne wendtii|Cryptocoryne wendtii 'Tropica']]''
*''[[Cryptocoryne willisii]]''
*''[[Cryptocoryne zewaldae]]''
*''[[Cryptocoryne zonata]]''
*''[[Cryptocoryne zukalii]]''
*''[[Cyperus alternifolius]]''
*''[[Cyperus helferi]]''
*''[[Cyperus papyrus]]'' - [[Cibora papirusowa]]
*''[[Damasonium alisma]]''
*''[[Didiplis diandra]]''
*''[[Echinodorus africanatus]]''
*''[[Echinodorus amazonicus]]''
*''[[Echinodorus andrieuxii]]''
*''[[Echinodorus angustifolius]]''
*''[[Echinodorus argentinensis]]''
*''[[Echinodorus aschersonianus]]''
*''[[Echinodorus barthii]]''
*''[[Echinodorus berteroi]]''
*''[[Echinodorus bleheri]]''
*''[[Echinodorus bolivianus]]''
*''[[Echinodorus brevipedicellatus]]''
*''[[Echinodorus cordifolius]]''
*''[[Echinodorus fluitans]]''
*''[[Echinodorus grandiflorus]]''
*''[[Echinodorus horemanii]]''
*''[[Echinodorus horizontalis]]''
*''[[Echinodorus humilis]]''
*''[[Echinodorus latifolius]]''
*''[[Echinodorus longiscapus]]''
*''[[Echinodorus macrophyllus]]''
*''[[Echinodorus martii]]''
*''[[Echinodorus major]]''
*''[[Echinodorus opacus]]''
*''[[Echinodorus osiris]]''
*''[[Echinodorus 'Ozelot']]''
*''[[Echinodorus palaefolius]]''
*''[[Echinodorus paniculatus]]''
*''[[Echinodorus parviflorus]]''
*''[[Echinodorus pelliscidus]]''
*''[[Echinodorus quadricostatus]]''
*''[[Echinodorus radicans]]''
*''[[Echinodorus rigidifolius]]''
*''[[Echinodorus 'Rubin']]''
*''[[Echinodorus rubra]]''
*''[[Echinodorus schlueteri]]''
*''[[Echinodorus subalatus]]''
*''[[Echinodorus tenellus]]''
*''[[Echinodorus tunicatus]]''
*''[[Echinodorus uruguayensis]]''
*''[[Egeria densa]]''
*''[[Egeria naias]]''
*''[[Eichhornia crassipes]]'' - [[Hiacynt wodny]]
*''[[Eichhornia diversifolia]]''
*''[[Elatine hydropiper]]'' - [[Nadwodnik naprzeciwlistny]]
*''[[Elatine macropoda]]''
*''[[Eleocharis acicularis]]''
*''[[Eleocharis dulcis]]''
*''[[Eleocharis minima]]''
*''[[Eleocharis obtusa]]''
*''[[Eleocharis parvula]]'' - [[Ponikło maleńkie]]
*''[[Eleocharis vivipare]]''
*''[[Elodea canadensis]]'' - [[Moczarka kanadyjska]]
*''[[Elodea nuttallii]]''
*''[[Elodea occidentalis]]''
*[[Eriocaulon|''Eriocaulo'' sp.]]
*''[[Eusteralis stellata]]''
*''[[Fittonia argyroneura]]''
*''[[Fontinalis antipyretica]]''
*''[[Glossadelphus zollingeri]]''
*''[[Glossostigma diandrum]]''
*''[[Glossostigma elatinoides]]''
*''[[Gymnocoronis spilanthoides]]''
*''[[Hemianthus callitrichoides]]''
*''[[Hemianthus micranthemoides]]''
*''[[Heteranthera dubia]]''
*''[[Heteranthera reniformis]]''
*''[[Heteranthera zosterifolia]]''
*''[[Hippuris vulgaris]]'' - [[Przęstka pospolita]]
*''[[Hottonia inflata]]''
*''[[Hottonia palustris]]''
*''[[Hydrilla verticillata]]''
*''[[Hydrocharis morsus-ranae]]'' - [[Żabiściek pływający]]
*''[[Hydrocleis nymphoides]]''
*''[[Hydrocotyle leucocephala]]''
*''[[Hydrocotyle sibthorpioides]]''
*''[[Hydrocotyle verticillata]]''
*''[[Hydrocotyle vulgaris]]''
*''[[Hydrothrix gardneri]]''
*''[[Hydrotriche hottoniiflora]]''
*''[[Hygrophila augustifolia]]''
*''[[Hygrophila corymbosa 'crispa']]''
*''[[Hygrophila corymbosa 'glabra']]''
*''[[Hygrophila corymbosa 'gracilis']]''
*''[[Hygrophila corymbosa 'siamensis']]''
*''[[Hygrophila corymbosa 'strigosa']]''
*''[[Hygrophila difformis]]''
*''[[Hygrophila guianensis]]''
*''[[Hygrophila lacustris]]''
*''[[Hygrophila lancea]]''
*''[[Hygrophila natalis]]''
*''[[Hygrophila polysperma]]''
*''[[Hygrophila salicifolia]]''
*''[[Hygrophila stricta]]''
*''[[Hygroryza aristata]]''
*''[[Isoetes lacustris]]''
*''[[Isoetes malinverniana]]''
*''[[Isoetes velata]]''
*''[[Isolepis setracea]]''
*''[[Juncus repens]]''
*''[[Lagarosiphon madagascariensis]]''
*''[[Lagarosiphon major]]''
*''[[Lagenandra insignis]]''
*''[[Lagenandra koenigii]]''
*''[[Lagenandra lancifolia]]''
*''[[Lagenandra nairii]]''
*''[[Lagenandra ovata]]''
*''[[Lagenandra thwaitesii]]''
*''[[Lemna gibba]]'' - [[Rzęsa garbata]]
*''[[Lemna minor]]'' - [[Rzęsa drobna]]
*''[[Lemna paucicostata]]''
*''[[Lemna perpusilla]]''
*''[[Lemna trisulca]]'' - [[Rzęsa trójrowkowa]]
*''[[Lilaeopsis brasiliensis]]''
*''[[Lilaeopsis carolinensis]]''
*''[[Lilaeopsis macloviana]]''
*''[[Lilaeopsis mauritiana]]''
*''[[Lilaeopsis novae zelandiae]]''
*''[[Lilaeopsis ruthiana]]''
*''[[Limnobium laevigatum]]''
*''[[Limnobium spongia]]''
*''[[Limnocharis flava]]''
*''[[Limnophila aquatica]]''
*''[[Limnophila aromatica]]''
*''[[Limnophila glabra]]''
*''[[Limnophila heterophylla]]''
*''[[Limnophila indica]]''
*''[[Limnophila sessiflora]]''
*''[[Limnophila sessiliflora]]''
*''[[Lindernia crustacea]]''
*''[[Lindernia rotundifolia]]''
*''[[Littorella uniflora]]''
*''[[Lobelia cardinalis]]''
*''[[Lobelia dortmanna]]''
*''[[Ludwigia alternifolia]]''
*''[[Ludwigia arcuata]]''
*''[[Ludwigia glandulosa]]''
*''[[Ludwigia helminthorrhiza]]''
*''[[Ludwigia inclinata]]''
*''[[Ludwigia inclinata var. verticellata 'Cuba']]''
*''[[Ludwigia mullertii]]''
*''[[Ludwigia natans]]''
*''[[Ludwigia palustris]]''
*''[[Ludwigia pulvinaris]]''
*''[[Ludwigia repens]]''
*''[[Luronium natans]]''
*''[[Lycopodium inundatum]]''
*''[[Lysimachia nummularia]]'' - [[Tojeść rozesłana]]
*''[[Marsilea crenata]]''
*''[[Marsilea drummondii]]''
*''[[Marsilea hirsuta]]''
*''[[Marsilea pubescens]]''
*''[[Marsilea quatrifolia]]''
*''[[Mayaca fluviatilis]]''
*''[[Mayaca vandellii]]''
*''[[Micranthemum umbrosum]]''
*''[[Microsorum pteropus]]''
*''[[Monosolenium tenerum]]''
*''[[Myriophyllum alterniflorum]]''
*''[[Myriophyllum aquaticum]]''
*''[[Myriophyllum elatinoides]]''
*''[[Myriophyllum heterophyllum]]''
*''[[Myriophyllum hippuroides]]''
*''[[Myriophyllum matogrossense]]''
*''[[Myriophyllum proserpinacoides]]''
*''[[Myriophyllum scabratum]]''
*''[[Myriophyllum spicatum]]'' - [[Wywłócznik kłosowy]]
*''[[Myriophyllum tuberculatum]]''
*''[[Myriophyllum ussuriense]]''
*''[[Myriophyllum verticillatum]]'' - [[Wywłócznik okółkowy]]
*''[[Myriophylumm oguraense]]''
*''[[Najas graminea]]''
*''[[Najas guadelupensis]]''
*''[[Najas indica]]''
*''[[Najas marina]]''
*''[[Najas minor]]''
*''[[Najas pectinata]]''
*''[[Nesaea crassicaulis]]''
*''[[Nitella capillaris]]''
*''[[Nitella flexilis]]''
*''[[Nitella gracilis]]''
*''[[Nomaphila siamensis]]''
*''[[Nomaphila stricta]]''
*''[[Nuphar advenum]]''
*''[[Nuphar japonica]]''
*''[[Nuphar luteum]]'' - [[Grążel żółty]]
*''[[Nuphar pumilum]]''
*''[[Nuphar sagittifolium]]''
*''[[Nymphaea alba]]'' - [[Grzybienie białe]]
*''[[Nymphaea lotus]]'' - [[Grzybienie egipskie]]
*''[[Nymphaea lotus var. rubra]]''
*''[[Nymphaea micrantha]]''
*''[[Nymphaea pubescens]]''
*''[[Nymphaea pygmea]]''
*''[[Nymphaea stellata]]''
*''[[Nymphaea zenkeri 'lotus']]''
*''[[Nymphoides aquatica]]''
*''[[Nymphoides humboldtiana]]''
*''[[Nymphoides indica]]''
*''[[Nymphoides peltata]]'' - [[Grzybieńczyk wodny]]
*''[[Orontium aquaticum]]''
*''[[Ottelia alismoides]]''
*''[[Ottelia mesenterum]]''
*''[[Ottelia ulvifolia]]''
*''[[Phyllanthus fluitans]]''
*''[[Pilularia americana]]''
*''[[Pilularia globulifera]]''
*''[[Pistia stratiotes]]'' - [[Pistia rozetkowa]]
*''[[Pogostemon helferi]]''
*''[[Pogostemon stellatus]]''
*''[[Pontederia cordata]]''
*''[[Potamogeton coloratus]]''
*''[[Potamogeton crispus]]'' - [[Rdestnica kędzierzawa]]
*''[[Potamogeton densus]]''
*''[[Potamogeton filiformis]]''
*''[[Potamogeton gayi]]''
*''[[Potamogeton gramineus]]''
*''[[Potamogeton lucens]]'' - [[Rdestnica połyskująca]]
*''[[Potamogeton malaianus]]''
*''[[Potamogeton natans]]'' - [[Rdestnica pływająca]]
*''[[Potamogeton perfoliatus]]'' - [[Rdestnica przeszyta]]
*''[[Proserpinaca palustris]]''
*''[[Ranunculus aquatilis]]''
*''[[Ranunculus limosella]]''
*''[[Regnellidium diphyllum]]''
*''[[Riccia fluitans]]'' - [[Wgłębka wodna]]
*''[[Ricciocarpus natans]]''
*''[[Rorippa aquatica]]''
*''[[Rotala indica]]''
*''[[Rotala macrandra]]''
*''[[Rotala rotundifolia]]''
*''[[Rotala wallichii]]''
*''[[Ruppia maritima]]''
*''[[Sagittaria chapmani]]''
*''[[Sagittaria eatonii]]''
*''[[Sagittaria filiformis]]''
*''[[Sagittaria graminea]]''
*''[[Sagittaria guyanensis]]''
*''[[Sagittaria isoëtiformis]]''
*''[[Sagittaria latifolia]]''
*''[[Sagittaria microfila]]''
*''[[Sagittaria montevidensis]]''
*''[[Sagittaria natans]]''
*''[[Sagittaria papillosa]]''
*''[[Sagittaria platyphylla]]''
*''[[Sagittaria pusilla]]''
*''[[Sagittaria sagittifolia]]'' - [[Strzałka wodna]]
*''[[Sagittaria subulata]]''
*''[[Salvinia auriculata]]'' - [[salwinia uszkowata]], ([[salwinia brazylijska]])
*''[[Salvinia cucullata]]'' - [[salwinia kukułkowata]]
*''[[Salvinia minima]]'' - [[salwinia mała]]
*''[[Salvinia natans]]'' - [[salwinia pływająca]]
*''[[Salvinia oblongifolia]]'' - [[salwinia podłużna]]
*''[[Salvinia rotundifolia]]'' - [[salwinia okrągłolistna]]
*''[[Salvinia sprucei]]'' - [[salwinia Sprucea]]
*''[[Samolus floribundus]]''
*''[[Samolus parviflorus]]''
*''[[Samolus valerandi]]''
*''[[Saururus cernuus]]''
*[[Selaginella|''Selaginella'' sp.]] - [[Widliczka]]
*''[[Shinnersia rivularis]]''
*''[[Spathiphyllum wallisii]]''
*''[[Spiranthes romanzoffiana]]''
*''[[Spirodela polyrhiza]]'' - [[Spirodela wielokorzeniowa]]
*''[[Stratiotes aloides]]'' - [[Osoka aloesowata]]
*''[[Subularia aquatica]]''
*''[[Synnema triflorum]]''
*''[[Taxiphyllum barbieri]]''
*''[[Tonina fluviatilis]]''
*''[[Trapa natans]]''
*''[[Triglochin maritima]]'' - [[Świbka morska]]
*''[[Triglochin palustre]]''
*''[[Triglochin striata]]''
*''[[Typha angustifolia]]'' - [[Pałka wąskolistna]]
*''[[Typha latifolia]]'' - [[Pałka szerokolistna]]
*''[[Utricularia gibba]]''
*''[[Utricularia graminifolia]]''
*''[[Utricularia minor]]''
*''[[Utricularia vulgaris]]'' - [[Pływacz zwyczajny]]
*''[[Vallisneria americana]]''
*''[[Vallisneria asiatica]]''
*''[[Vallisneria asiatica var. biwaensis]]''
*''[[Vallisneria gigantea]]''
*''[[Vallisneria neotropicalis]]''
*''[[Vallisneria rubra]]''
*''[[Vallisneria spiralis]]''
*''[[Vallisneria tortifolia]]''
*''[[Vallisneria tortissima]]''
*''[[Versicularia dubyana]]''
*''[[Wolffia arrhiza]]''
*''[[Wolffia microscopica]]''
*''[[Wolffiella floridana]]''
*''[[Zannichellia palustris]]''

==== Zobacz też: ====
*[[Akwarium holenderskie]]

==== Linki zewnętrzne: ====
*[http://www.roslinyakwariowe.pl/baza Baza danych roślin akwariowych]

[[Kategoria:Rośliny akwariowe| ]]

źródło: artykuł [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ro%C5%9Bliny_akwariowe] w Wikipedii, licencja: [[GNU FDL]], autorzy: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ro%C5%9Bliny_akwariowe&action=history]

Żaglowiec skalar

2009-11-11T17:22:33Z

Lukas3: drobne redakcyjne

{{Zwierzę infobox|Nazwa zwyczajowa=Żaglowiec skalar
|Łacińska=''Pterophyllum scalare''
|Typ=[[strunowce]]
|Podtyp=[[kręgowce]]
|Gromada=[[promieniopłetwe]]
|Rząd=[[okoniokształtne]]
|Rodzina=[[pielęgnicowate]]
|Rodzaj=[[żaglowiec (ryba)|żaglowiec]]
|Gatunek=żaglowiec skalar
|Obrazek=Pterophyllum scalare.jpg
|Opis_obrazka=Jedna z odmian barwnych uzyskanych w niewoli
}}
[[Grafika:Skalar z narybkiem.jpg|right|200px|thumb|Skalar z młodymi]]
'''Żaglowiec skalar''' (''Pterophyllum scalare'') - [[ryby|ryba]] słodkowodna, jedna z najczęściej hodowanych ryb w akwariach.
===Konkursy Pterophyllum scalare===
* [http://pkmd.pl Oficjalna strona I Mistrzostw Żaglowców (skalara) 29-31.01 AquaZoo 2010]
* [http://pkmd.pl/pl/forum/viewtopic.php?f=28&t=5163 Regulamin i karta zgłoszeniowa I Mistrzostw Żaglowców]

[[Plik:Mistrzostwa zaglowcow aquazoo 2010.jpg|thumb|200px|left|[[AquaZoo 2010]]]]
===Występowanie===
Ameryka Pd., środkowy i górny bieg [[Amazonka|Amazonki]] z jej dopływami (Brazylia, Peru i Gujana)

=== Cechy charakterystyczne ===
Na rozległym obszarze występowania można spotkać kilka odmian ubarwienia. Osiąga on do 26cm wysokości i 15cm długości ciała. Naturalne ubarwienie to poprzeczne czarne pasy na srebrnym ciele, ale wyhodowano różne odmiany, m.in. czarną, w kropki, białą, welonową, i inne.

===Dymorfizm płciowy===
Płeć tych ryb można rozróżnić w okresie tarła na podstawie różnic w budowie brodawki płciowej.Dojrzałe samce często mają wyraźnie wysklepione czoło podczas gdy samice jest niemalże proste.

===Zachowanie===
W okresie tarła ryba staje się agresywna zarówno w stosunku do przedstawicieli własnego jak i innych gatunków. Poza okresem tarła skalar jest spokojną rybą, nadającą się do hodowli w akwarium, w którym pływają inne spokojne ryby o podobnej wielkości.

===Hodowla===
Skalar jest rybą osiągającą w akwarium dość spore rozmiary (dotyczy zarówno długości jak i wysokości ciała), dlatego też należy zapewnić im akwarium duże i wysokie co najmniej 50cm wysokości). W akwariach niższych ryba może skarłowacieć. Akwarium powinno być z tyłu i po bokach porośnięte roślinami. Ponieważ jest to ryba duża, należy zapewnić jej sporo miejsca do pływania.
Skalary preferują wodę miękką, lekko kwaśną choć będą tolerować takę inne parametry, jeśli ogólna jakość wody będzie dobra. Temperatura z przedziału 24-28oC.
Skalarów nie należy trzymać z małymi rybami, ponieważ mogą one być przez skalary zjadane.
Wskazany pokarm żywy odpowiedniej wielkości (larwy komarów, dżdżownice, plankton, itp.), ale przyjmuje także suchy.

===Rozmnażanie===
Podczas tarła należy temperaturę podnieść do 27-32 'C. Para składa ikrę (do 1000 jaj) na dużych liściach roślin wodnych lub innym płaskim przedmiocie. Larwy wylęgają się po 24-36 godzinach. Do rozwoju wymagają czystej, ciepłej i dobrze napowietrzonej wody. Aby zapobiec pleśnieniu jaj można dodać słaby roztwór trypaflawiny. Po wylęgu młode kilka dni zużywają woreczek żółtkowy.
Oboje rodzice pilnują ikry choć zdarzają się przypadki, gdzie para porzuca ikrę i potomstwo. Skalary w naturze opiekują się młodymi, lecz wielopokoleniowa hodowla tych ryb przez akwarystów doprowadziła do tego, że praktycznie skazani jesteśmy na wyłowienie złożonej ikry do osobnego zbiornika (o tych samych parametrach wody !). Jest tak dlatego, że tak właśnie czynili inni hodowcy.
Zwierzęta pochodzące z odłowu nie powinny mieć problemu z opieką nad młodymi.

===Galeria zdjęć===
<gallery>
Grafika:Angel fish-9834.jpg|Żaglowiec skalar
Grafika:Angel Fish-7785.jpg|''Pterophyllum Altum'' [[Żaglowiec wysoki]]
Grafika:Angel Fish-6797.jpg|''Pterophyllum Altum'' [[Żaglowiec wysoki]]
Grafika:7 octobre 29.JPG|Niedawno wyklute larwy skalara
Grafika:Skalar2.jpg|Żaglowiec skalar
</gallery>

Źródła: m.in. John Dawes, "Ryby akwariowe", Parragon Books Ltd 2006

===Linki===
[http://www.akwarium.net.pl/adv/pterophyllum_scalare.htm Artykuł z "Akwarium" nr 1/90]
[[Kategoria:Ryby akwariowe]] [[Kategoria: Pielęgnicowate]]

Żaglowiec skalar

2009-11-11T17:20:01Z

Lukas3: drobne redakcyjne

{{Zwierzę infobox|Nazwa zwyczajowa=Żaglowiec skalar
|Łacińska=''Pterophyllum scalare''
|Typ=[[strunowce]]
|Podtyp=[[kręgowce]]
|Gromada=[[promieniopłetwe]]
|Rząd=[[okoniokształtne]]
|Rodzina=[[pielęgnicowate]]
|Rodzaj=[[żaglowiec (ryba)|żaglowiec]]
|Gatunek=żaglowiec skalar
|Obrazek=Pterophyllum scalare.jpg
|Opis_obrazka=Jedna z odmian barwnych uzyskanych w niewoli
}}
[[Grafika:Skalar z narybkiem.jpg|right|200px|thumb|Skalar z młodymi]]
'''Żaglowiec skalar''' (''Pterophyllum scalare'') - [[ryby|ryba]] słodkowodna, jedna z najczęściej hodowanych ryb w akwariach.
===Konkursy Pterophyllum scalare===
* [http://pkmd.pl Oficjalna strona I Mistrzostw Żaglowców (skalara) 29-31.01 AquaZoo 2010]
* [http://pkmd.pl/pl/forum/viewtopic.php?f=28&t=5163 Regulamin i karta zgłoszeniowa I Mistrzostw Żaglowców]

[[Plik:Mistrzostwa zaglowcow aquazoo 2010.jpg|thumb|px200|left]]
===Występowanie===
Ameryka Pd., środkowy i górny bieg [[Amazonka|Amazonki]] z jej dopływami (Brazylia, Peru i Gujana)

=== Cechy charakterystyczne ===
Na rozległym obszarze występowania można spotkać kilka odmian ubarwienia. Osiąga on do 26cm wysokości i 15cm długości ciała. Naturalne ubarwienie to poprzeczne czarne pasy na srebrnym ciele, ale wyhodowano różne odmiany, m.in. czarną, w kropki, białą, welonową, i inne.

===Dymorfizm płciowy===
Płeć tych ryb można rozróżnić w okresie tarła na podstawie różnic w budowie brodawki płciowej.Dojrzałe samce często mają wyraźnie wysklepione czoło podczas gdy samice jest niemalże proste.

===Zachowanie===
W okresie tarła ryba staje się agresywna zarówno w stosunku do przedstawicieli własnego jak i innych gatunków. Poza okresem tarła skalar jest spokojną rybą, nadającą się do hodowli w akwarium, w którym pływają inne spokojne ryby o podobnej wielkości.

===Hodowla===
Skalar jest rybą osiągającą w akwarium dość spore rozmiary (dotyczy zarówno długości jak i wysokości ciała), dlatego też należy zapewnić im akwarium duże i wysokie co najmniej 50cm wysokości). W akwariach niższych ryba może skarłowacieć. Akwarium powinno być z tyłu i po bokach porośnięte roślinami. Ponieważ jest to ryba duża, należy zapewnić jej sporo miejsca do pływania.
Skalary preferują wodę miękką, lekko kwaśną choć będą tolerować takę inne parametry, jeśli ogólna jakość wody będzie dobra. Temperatura z przedziału 24-28oC.
Skalarów nie należy trzymać z małymi rybami, ponieważ mogą one być przez skalary zjadane.
Wskazany pokarm żywy odpowiedniej wielkości (larwy komarów, dżdżownice, plankton, itp.), ale przyjmuje także suchy.

===Rozmnażanie===
Podczas tarła należy temperaturę podnieść do 27-32 'C. Para składa ikrę (do 1000 jaj) na dużych liściach roślin wodnych lub innym płaskim przedmiocie. Larwy wylęgają się po 24-36 godzinach. Do rozwoju wymagają czystej, ciepłej i dobrze napowietrzonej wody. Aby zapobiec pleśnieniu jaj można dodać słaby roztwór trypaflawiny. Po wylęgu młode kilka dni zużywają woreczek żółtkowy.
Oboje rodzice pilnują ikry choć zdarzają się przypadki, gdzie para porzuca ikrę i potomstwo. Skalary w naturze opiekują się młodymi, lecz wielopokoleniowa hodowla tych ryb przez akwarystów doprowadziła do tego, że praktycznie skazani jesteśmy na wyłowienie złożonej ikry do osobnego zbiornika (o tych samych parametrach wody !). Jest tak dlatego, że tak właśnie czynili inni hodowcy.
Zwierzęta pochodzące z odłowu nie powinny mieć problemu z opieką nad młodymi.

===Galeria zdjęć===
<gallery>
Grafika:Angel fish-9834.jpg|Żaglowiec skalar
Grafika:Angel Fish-7785.jpg|''Pterophyllum Altum'' [[Żaglowiec wysoki]]
Grafika:Angel Fish-6797.jpg|''Pterophyllum Altum'' [[Żaglowiec wysoki]]
Grafika:7 octobre 29.JPG|Niedawno wyklute larwy skalara
Grafika:Skalar2.jpg|Żaglowiec skalar
</gallery>

Źródła: m.in. John Dawes, "Ryby akwariowe", Parragon Books Ltd 2006

===Linki===
[http://www.akwarium.net.pl/adv/pterophyllum_scalare.htm Artykuł z "Akwarium" nr 1/90]
[[Kategoria:Ryby akwariowe]] [[Kategoria: Pielęgnicowate]]

V Konkurs Wodnego Świata

2009-11-11T17:08:43Z

Lukas3: naprawa redirect-u

#REDIRECT [[V Konkurs akwarium.net.pl]]

Rak pregowaty

2009-11-11T17:07:04Z

Lukas3: naprawa redirect-u

#REDIRECT [[Rak pręgowany]]

Red Cherry

2009-11-11T17:04:51Z

Lukas3: naprawa redirect-u

#REDIRECT [[Neocaridina heteropoda]]

Mangrowiec Czerwony

2009-11-11T17:03:26Z

Lukas3: naprawa redirect-u

#REDIRECT [[Rhizophora mangle]]

Użytkownik:Lukas3

2009-11-11T16:56:16Z

Lukas3:

[http://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedysta:Lukas3 Wikipedysta:Lukas3 czyli moje konto administracyjne na pl.wikipedia.org]

Dyskusja użytkownika:Lukas3

2009-11-11T16:55:39Z

Lukas3: start

<center><div style="text-align:center;border:1px blue dashed;padding:0.5em;margin:1em">[http://pl.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Dyskusja_Wikipedysty:Lukas3&action=edit&section=new Rozpocznij nowy temat dyskusji]</div></center>

Użytkownik:Lukas3

2009-11-11T16:54:24Z

Lukas3: start

[http://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedysta:Lukas3 Lukas3 czyli moje konto administracyjne na pl.wikipedia.org]