83.16.208.58 o 10:30, 14 kwi 2008

2008-04-14T10:30:07Z

83.16.208.58: /* Zobacz też */

2008-04-14T10:28:20Z

‎Zobacz też

83.16.208.58: /* Zobacz też */

2008-04-14T10:13:28Z

‎Zobacz też

83.16.208.58: Nowa strona: {| class="wikitable" cellpadding="4" cellspacing="0" style="float:right; width:250px; margin: 0 0 1em 1em; background: #F2F2F2; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font...

2008-04-14T08:23:08Z

Nowa strona: {| class="wikitable" cellpadding="4" cellspacing="0" style="float:right; width:250px; margin: 0 0 1em 1em; background: #F2F2F2; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font...

Nowa strona

{| class="wikitable" cellpadding="4" cellspacing="0" style="float:right; width:250px; margin: 0 0 1em 1em; background: #F2F2F2; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%; text-align:center;"
!style="background-color:#e0d0b0"|'''Jądrowce'''
|-
|bgcolor="e0d0b0"|[[Systematyka (biologia)|Systematyka]]
|-
|[[Domena (biologia)|Domena]]: jądrowce
|-
|style="background-color:#e0d0b0"|'''Nazwa systematyczna'''
|-
|'''Eukaryota''' [[Robert Whittaker|Whittaker]] & [[Lynn Margulis|Margulis]], 1978
|}

'''Jądrowce''', organizmy jądrowe, organizmy eukariotyczne, eukarionty, eukarioty, karionty, karioty (nazwa naukowa: Eucaryota) - organizmy zbudowane z [[komórka eukariotyczna|komórek z jądrem komórkowym]], odgraniczonym od [[cytoplazma|cytoplazmy]] podwójną błoną białkowo-lipidową.

W zależności od ujęcia [[systematyka (biologia)|systematycznego]] jądrowce są traktowane jako [[królestwo (biologia)|królestwo]], [[nadkrólestwo (biologia)|nadkrólestwo]], [[cesarstwo (biologia)|cesarstwo]] lub [[domena (biologia)|domena]].

Komórki eukariotyczne są znacznie większe od [[prokarioty|prokariotycznych]]. Choć zmienność rozmiarów i jednych i drugich jest bardzo duża, "typowe" proporcje objętości są rzędu tysiąc do jednego.

== Ewolucja ==
[[Grafika:Cladogram chloroplast supergroups.png|thumb|450 px|[[Drzewo filogenetyczne]] jądrowców.]]
Prawdopodobnie organizmy eukariotyczne wywodzą się z [[prokarioty|prokariotycznych]] [[archeowce|archeanów]], jednak ich wczesne dzieje [[ewolucja biologiczna|ewolucyjne]] są słabo znane. Uznaje się za możliwe, że po prokariotycznych jeszcze przodkach wczesne jądrowce odziedziczyły zdolność do ruchu ameboidalnego i [[fagocytoza|fagocytozy]], lecz znacznie ją udoskonaliły. Głównym jednak "wynalazkiem" była reorganizacja materiału genetycznego. Komórka eukariotyczna zawiera wielokrotnie więcej materiału genetycznego niż prokariotyczna, dzięki czemu jest w stanie produkować więcej typów białek i ma potencjalnie nieograniczone możliwości regulacji. Materiał genetyczny występuje tu w postaci wielu, skupionych w jądrze [[chromosom|chromosomów]]. Są to liniowe fragmenty [[Kwas deoksyrybonukleinowy|DNA]] związanego z licznymi [[białko|białkami]], które chronią go, powielają i precyzyjnie sterują ekspresją. Komórki eukariotyczne posiadają wiele [[organellum|organelli]] - zarówno analogiczne do występujących u prokariotów np. [[rybosomy]] czy [[Chromosom|chromosomy]] (odpowiadające bakteryjnemu [[genofor|genoforowi]]) jak i takie, których u żadnych prokariotów nie ma. Do tych drugich należy [[retikulum endoplazmatyczne]] wraz z [[błona jądrowa|błoną jądrową]] oraz [[mitochondrium|mitochondria]] i [[Plastyd|plastydy]] (np. [[chloroplast]]y). Przynajmniej te dwa ostatnie pochodzą ze stosunkowo późnej w skali ewolucyjnej [[endosymbioza|endosymbiozy]] komórek wczesnych jądrowych z [[bakterie|bakteriami]] i [[sinice|sinicami]].
Wreszcie około miliarda lat temu komórki eukariotyczne wykształciły możliwość rozmnażania drogą płciową, co jeszcze bardziej zwiększyło ich możliwości ewolucyjne.

== Podział systematyczny ==
Podział naturalny jądrowców przysparza wiele problemów z powodu niejasności o pokrewieństwie wielu grup systematycznych. Dawniejsze wnioskowanie o relacjach między poszczególnymi grupami na podstawie podobieństwa skutkowało wieloma błędami w związku z trudnością identyfikowania wpływu [[konwergencja (biologia)|konwergencji]] i wtórnego upraszczania budowy. Od lat 80. XX wieku zaznaczył się wyraźny postęp w systematyce jądrowców. Wynika on z uwzględnienia takich źródeł o pokrewieństwie jak podobieństwo [[rRNA]], grzebieni [[mitochondrium|mitochondrialnych]] i [[aktyna|aktyny]]. Mimo, że wciąż wiele grup jądrowców oczekuje na ustalenie powiązań filogenetycznych, znane obecnie relacje pokrewieństwa pozwalają na wyróżnienie sześciu "[[supergrupa (biologia)|supergrup]]" i określenie należących do nich linii rozwojowych<ref>Adl, S.M., Simpson, A.G.B., Farmer, M., & 25 innych 2005.[http://myweb.dal.ca/asimpso2/RCP.PDF The new higher-level classification of eukaryotes with emphasis on the taxonomy of protists]. Journal of Eukaryotic Microbiology, 52, 399-451.</ref> <ref>Simpson, A.G.B. & Roger, A.J. 2004.The real 'kingdoms' of eukaryotes. Current Biology 14, R693-696.</ref>:

* [[Opisthokonta]]
**[[Fungi]] Linnaeus, 1753 emend. Cavalier-Smith, 1981, 1987 - [[grzyby]]
***[[Basidiomycota]] de Barry, 1866, emend. Schaffer, 1975 - [[podstawczaki]]
***[[Uredinomycetes]] Swann i Taylor, 1995 - [[rdzaki]]
***[[Ustilaginomycetes]] Bower, Oberw i Vanky, 1997 - [[głownie]]
***[[Ascomycota]] Barkeley, 1857 - [[workowce]]
***[[Microsporidia]] Balbiani, 1882 - [[mikrosporydia]]
***[[Glomeromycota]] Schussler i in., 2001 - [[grzyby mikoryzowe]]
***[[Zygomycota]] Fischer, 1892, emend. Benjamin, 1979, emend. Benny i in., 2001 - [[sprzężniowce]]
***[[Chytridiomycetes]] de Barry, 1863, emend. Sparrow, 1958, emend. Cavalier-Smith, 1981 - [[skoczkowce]]
**[[Mesomycetozoa]] Mendoza i in., 2002, emend Adl. i in., 2005
**[[Choanomonada]] Kent, 1880 - [[wiciowce kołnierzykowe]]
**[[Metazoa]] Haeckel, 1874 - [[zwierzęta]] (wielokomórkowce)
***[[Porifera]] Grant, 1836 - [[gąbki]]
***[[Trichoplax]] von Schultze, 1883 - [[płaskowce]]
***[[Mesozoa]] van Beneden, 1877 - [[wielokomórkowce pośrednie]] (planulopodobne)
***[[Animalia]] Linnaeus, 1758 - [[zwierzęta]]
* [[Amoebozoa]] Lühe, 1913, emend. Cavalier-Smith, 1998 ([[ameby]] i kilka [[gatunek (biologia)|gatunków]] bez [[mitochondrium|mitochondriów]])
**[[Tubulinea]] Smirnov i in., 2005
**[[Flabellinea]] Smirnov i in., 2005
**[[Stereomyxida]] Grell, 1966
**[[Acanthamoebidae]] Sawyer i Griffin, 1975
**[[Entamoebidae]] Cavalier-Smith, 1993
**[[Mastigamoebidae]] Goldschmidt, 1907
**[[Pelomyxa]] Greef, 1874
**[[Eumycetozoa]] Zopf, 1884, emend. Olive, 1975
* [[Excavata]]
**[[Fornicata]] Simpson, 2003
**[[Malawimonas]] O'Kelly i Nerad, 1999
**[[Parabasalia]] Honigberg, 1973
**[[Preaxostyla]] Simpson, 2003
**[[Jakobida]] Cavalier-Smith, 1993, emend. Adl i in., 2005
**[[Heterolobosea]] Page i Blanton, 1985
**[[Euglenozoa]] Cavalier-Smith, 1981, emend. Simpson, 1997
* [[Rhizaria]]
**[[Cercozoa]] Cavalier-Smith, 1998, emend. Adl i in., 2005
**[[Haplosporidia]] Caullery i Mesnil, 1899
**[[Foraminifera]] d'Orbigny, 1826 - [[otwornice]]
**[[Gromia]] Dujardin, 1835
**[[Radiolaria]] Müller, 1858, emend. Adl i in., 2005 - [[promienice]]
* [[Archaeplastida]] - [[rośliny]]
**[[Glaucophyta]] Skuja, 1954 - [[glaukocystofity]]
**[[Rhodophyceae]] Thuret, 1855, emend. Rabenhorst, 1863, emend. Adl i in., 2005 - [[krasnorosty]]
**[[Chloroplastida]] Adl i in., 2005 - [[rośliny zielone]]
***[[Chlorophyta]] Pascher, 1914, emend. Lewis i McCourt, 2004
***[[Chlorodendrales]] Fritsch, 1917
***[[Prasinophytae]] Cavalier-Smith, 1998, emend. Lewis i McCourt, 2004 - [[prazynofity]]
***[[Mesostigma]] Lauterborn, 1894, emend. McCourt w Adl i in., 2005
***[[Charophyta]] Karol i in., 2001, emend. Lewis i McCourt, 2004 - [[ramienice]] (wraz z [[rośliny lądowe|roślinami lądowymi]])
* [[Chromalveolata]]
**[[Cryptophyceae]] Pascher, 1913, emend. Schoenichen, 1925 - [[kryptomonady]]
**[[Haptophyta]] Hibberd, 1976, emend. Edvardsen i Eikrem, 2000 - [[haptofity]]
**[[Stramenopiles]] Patterson, 1989, emend. Adl i in., 2005 - m.in. [[złotowiciowce]], [[rafidofity]], [[różnowiciowce]], [[brunatnice]], [[okrzemki]],
**[[Alveolata]] Cavalier-Smith, 1991 - m.in. [[dinofity]], [[apikompleksy]], [[orzęski]].

Najbardziej popularny w XX w. podział jądrowców [[Robert Whittaker|Roberta Whittakera]] i [[Lynn Margulis]] z 1978 r. wyróżniał 4 niższe [[takson|taksony]] w randze [[królestwo (biologia)|królestw]]:
* [[Protisty]] (Protista)
* [[Grzyby]] (Fungi)
* [[Rośliny]] (Plantae)
* [[Zwierzęta]] (Animalia)
Niedoskonałość tego podziału związana jest z [[parafiletyzm|parafiletycznym]] charakterem grupy protistów.

==Przypisy==
<references />

==Zobacz też==
{{Wikispecies|Eukaryota}}
*[[Komórka|komórka organizmów żywych]]
*[[Drzewo ewolucyjne|drzewo życia]]

[[Kategoria:Eukarioty|*]]

[[ar:حقيقيات النوى]]
[[an:Eukarya]]
[[ast:Eukaryota]]
[[bs:Eukarioti]]
[[bg:Еукариоти]]
[[ca:Eucariota]]
[[cs:Eukaryota]]
[[cy:Ewcaryot]]
[[da:Eucaryota]]
[[de:Eukaryoten]]
[[et:Eukarüoodid]]
[[en:Eukaryote]]
[[es:Eukaryota]]
[[eo:Eŭkariotoj]]
[[eu:Eukarioto]]
[[fr:Eukaryota]]
[[ga:Eocarót]]
[[gl:Eukaryota]]
[[ko:진핵생물]]
[[hi:यूकैरियोट]]
[[hsb:Eukarioty]]
[[hr:Eukarioti]]
[[id:Eukariota]]
[[is:Heilkjörnungar]]
[[it:Eukaryota]]
[[he:איקריוטיים]]
[[pam:Eukaryote]]
[[la:Eucaryota]]
[[lv:Eikariots]]
[[lb:Eukaryoten]]
[[lt:Eukariotas]]
[[hu:Eukarióták]]
[[nl:Eukaryoten]]
[[ja:真核生物]]
[[no:Eukaryoter]]
[[nn:Eukaryotar]]
[[nov:Eukaryota]]
[[oc:Eukaryota]]
[[nds:Eukaryota]]
[[pt:Eukaryota]]
[[ro:Eucariote]]
[[ru:Эукариоты]]
[[sq:Eukarioti]]
[[scn:Eukaryota]]
[[sk:Eukaryoty]]
[[sl:Evkarionti]]
[[sr:Еукариоте]]
[[su:Eukariot]]
[[fi:Aitotumaiset]]
[[sv:Eukaryoter]]
[[th:ยูแคริโอต]]
[[vi:Sinh vật nhân chuẩn]]
[[tr:Ökaryot]]
[[uk:Домен Ядерні]]
[[wa:Eucariote]]
[[zh:真核生物]]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:30, 14 kwi 2008
Linia 154:		Linia 154:
	[[zh:真核生物]]		[[zh:真核生物]]

−	źródło: artykuł [http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%85drowce] w Wikipedii, licencja: [:GNU FDL], autorzy: [~~wikipedyści~~]	+	źródło: artykuł [http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%85drowce] w Wikipedii, licencja: [[GNU FDL]], autorzy: [[http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=J%C4%85drowce&action=history]]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:28, 14 kwi 2008
Linia 154:		Linia 154:
	[[zh:真核生物]]		[[zh:真核生物]]

−	źródło: artykuł [http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%85drowce] w Wikipedii, licencja: [GNU FDL], autorzy: [wikipedyści]	+	źródło: artykuł [http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%85drowce] w Wikipedii, licencja: [:GNU FDL], autorzy: [wikipedyści]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:13, 14 kwi 2008
Linia 153:		Linia 153:
	[[wa:Eucariote]]		[[wa:Eucariote]]
	[[zh:真核生物]]		[[zh:真核生物]]
		+
		+	źródło: artykuł [http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%85drowce] w Wikipedii, licencja: [GNU FDL], autorzy: [wikipedyści]

Jądrowce - Historia wersji

83.16.208.58 o 10:30, 14 kwi 2008

83.16.208.58: /* Zobacz też */

83.16.208.58: /* Zobacz też */

83.16.208.58: Nowa strona: {| class="wikitable" cellpadding="4" cellspacing="0" style="float:right; width:250px; margin: 0 0 1em 1em; background: #F2F2F2; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font...