Niedobory i nadmiary u roślin

[andrzej72]

Ponieważ często pojawiają się na forum pytania w stylu "co się dzieje z moją rośliną..." postanowiłem "popełnić" mały przewodnik po niedoborach i nadmiarach mikro i makro elementów. Może się komuś przydać. Dodam tylko, że aby stwierdzić w miarę dokładnie czego brakuje roślinom, a co jest w nadmiarze, trzeba wykonywać testy podstawowych parametrów wody oraz obserwować rośliny. Nie należy działać po omacku, ponieważ takie działanie może przynieść więcej szkody niż pożytku.
Poniższy opis powstał na podstawie wielu źródeł (literatura tradycyjna wspomagana informacjami z internetu) i opisuje najczęściej występujące objawy niedoborów i nadmiarów.

Makro elementy

Potas (K)
Objawy niedoborów:
- spowolnienie lub zatrzymanie się wzrostu roślin
- żółknięcie i brązowienie liści
- pojawianie się dziur w blaszce liściowej
- w przypadku minimalnych ilości potasu może występować odpadanie liści i gnicie łodygi

Objawy nadmiarów:
- występują rzadko, jednak w przypadku dużych nadmiarów może dojść do deformacji lub zamierania stożków wzrostu

Azot (N)
Objawy niedoborów:
- spowolnienie lub zatrzymanie się wzrostu roślin
- kolor liści blado zielony przechodzący w jasny żółty
- zmniejszenie rozmiaru blaszki liściowej
- w przypadku roślin krzewiących, małe krzewienie (mniejsza ilość łodyg)

Objawy nadmiarów
- nienaturalny dla rośliny ciemno zielony kolor liści

Fosfor (P)
Objawy niedoborów:
- spowolnienie lub zatrzymanie się wzrostu roślin
- kolor liści ciemno zielony lub przechodzący w fioletowy
- odpadanie liści
- gnicie końcówek liści
- przy wysokim N pojawienie się koloni zielenic

Objawy nadmiarów:
- przy niskim poziomie N pojawiają się sinice

Magnez (Mg)
Objawy niedoborów:
- żółknięcie wierzchołków i brzegów liści lub brązowienie liści
- w przypadku większych niedoborów może wystąpić odpadanie liści
- może dochodzić do deformacji młodych liści

Objawy nadmiarów:
- ogólnie uważa się za nieszkodliwy

Mikro elementy (niektóre na razie)

Żelazo (Fe)
Objawy niedoborów:
- spowolnienie wzrostu
- może dochodzić do zmniejszenia się rozmiaru blaszki liściowej
- żółknięcie młodych liści; w skrajnych przypadkach liść może przybierać barwę podobną do białej

Objawy nadmiarów:
- na liściach pojawiają się żółte i żółto-brązowe plamki przechodzące w dziury (objaw zatrucia żelazem)
- może dojść do zahamowania wzrostu rośliny

Mangan (Mn)
Objawy niedoborów:
- żółknięcie liści
- możliwe pojawienie się biało-żółtych smug na liściach
- możliwe pojawienie się brązowych lub czarnych plam na liściach
- odpadanie liści

Objawy nadmiarów:
- brązowe lub czerwone plamy na liściach
- zahamowanie wzrostu korzeni
- w skrajnych przypadkach mogą pojawić się dziury w liściach

Miedź (Cu)
Objawy niedoborów:
- zahamowanie wzrostu
- liście w kolorze zielono-niebieskim
- brązowe lub białe plamy na liściach

Objawy nadmiarów:
- zahamowanie wzrostu pędów
- liście przybierają niebieski odcień
- czernienie korzeni
- brak krzewienia się roślin

Bor (B)
Objawy niedoborów:
- spowolnienie wzrostu
- zamieranie pędów i stożków wzrostu
- możliwe gnicie korzeni
- skrócenie międzywęźli
- biało-żółte plamy na liściach

Objawy nadmiarów:
- blado-żółte lub gnijące wierzchołki i brzegi liści
- dziury w kolorze jasno-pomarańczowym
- może występować odpadanie liści

Cynk (Zn)
Objawy niedoborów:
- skrócenie międzywęźli
- deformacja młodych liści
- skrajne niedobory powodują odpadanie liści
- obumieranie stożków wzrostu

Objawy nadmiarów:
- występują bardzo rzadko
- może dojść do spowolnienia wzrostu pędów przy normalnych rozmiarach blaszki liściowej

Jak widać, niedobory lub nadmiary w przypadku mikro i makro elementów są w wielu przypadkach do siebie podobne a więc...

Co robić w przypadku stwierdzenia niedoborów

Wiele źródeł radzi aby niedobory rozpoczynać od podawania makro elementów jako bezpieczniejszych. Po podaniu makro elementów należy obserwować rośliny i ich reakcję. Jeśli objawy niedoborów zaczynają ustępować oznacza to,że nasza diagnoza była słuszna. Jeśli jednak nie - oznacza to, że brakuje mikroelementów i należy je stopniowo uzupełniać. Nie należy zmieniać poziomu mikro i makro elementów w sposób gwałtowny, tzn. nie powinno sie podawać od razu takich dawek aby natychmiast osiągać stężenia docelowe. Dozować nawozy należy stopniowo i obserwować rośliny. Tu przydaje się cierpliwość.

Źródła:
1. Peter Hiscock - "Rośliny akwariowe"
2. Broszurka pt "Rośliny w akwarium" (dostałem to gdzieś na targach)
3. www.roslinyakwariowe.pl
4. http://www.akwaswiat.net/objawy-nadmiarow-i-niedoborow-w-nawozeniu-t-3768.html
5. http://ilkus.net/~triamond/objawyniedoborow.html
6. http://www.wta.org.pl/pliki/artykuly/artykul_pokarmowe.html

EDIT
Poprawka czysto kosmetyczna ale chyba istotna. Mg zaliczany jest do makro elementów a nie jak napisałem do mikro.

[Pethro]

jeśli ktoś ma u siebie na roślinie wyraźnie widoczny niedobór lub nadmiar jakiegoś pierwiastka to mógłby dać fotkę w tym wątku. W zestawieniu ze zdrowo wyglądającą rośliną dałoby to świetną ściagawkę

[netka888]

czy brązowe plamy na żabienicy o żółtych obwódkach to niedobór magnezu czy nadmiar żelaza? niestety nie mam testów paramentrów też nie znam

[andrzej72]

Plamy bardzo często są objawem nadmiaru żelaza. Jeśli lejesz jakiś nawóz to napisz co to jest. Fajnie by było podrzucić także zdjęcie rośliny.

[netka888]

tylko raz na jakiś czas TetraPlant w tabletkach
podłoże to żwir akwarystyczny
zdjęcie postaram sie dać jutro moze lub pojutrze

[andy76]

Witam ja mam problem z HYDROPHILA CORYMBOSA  kupiłem ja kiedys rosnie ładnie w góre ,ale nowe listki jak tylko troche urosna odrazu robia sie dziury .Zauważyłem że nie wszystkie listki tak sie robia co jej brakuje.Parametry sa w normie ,nawoże bimbrownia.Inne roslin rosa luks ,a tej sie takie cuda robia.Co jej brakuje. <papa>

[slavoy.tbg]

Potasu, ale jeżeli nawozisz potasem i jest go pod dostatkiem to możesz mieć w wodzie za dużo magnezu (co jest raczej rzadko spotykane, przeważnie jest go za mało).

[grAdOwy]

Bardzo fajny watek. Juz przynajmniej wie ze mam nadmiar zelaza. pojawily mi sie zolte plamy na lisciach nastepnie brazowe a jeszcze dalej otworki w lisciach. Zrobilo mi sie tak jak wlalem do akwa ferro-aktiv tropicala (zgodnie z indtukcja). jezli ktos czuje potrzebe moge przy najblizszej okazji wrzucic foto.

[slavoy.tbg]

Prawdopodobnie to znów brak potasu, wlałeś  mikro i rośliny szybciej wyciągneły makro, uważaj bo teraz może braknąć Ci azotu i glonarium murowane.

[grAdOwy]

Wydaje mi sie, ze bardziej chodzi o zelazo, bo na butelce napisane jest "specjalna odzywka zelazowa..." Da sie cos na to zaradzic zeby roslinki wrocily do normy i nie gubily lisci?

[slavoy.tbg]

Pisać może, zawsze w mniejszym lub większym stopniu jest to nawóz mikro.  Jest recepta , zbilansowane nawożenie i tyle, inaczej dziury w liściach i glonarium.

[andrzej72]

Ferro-aktiv to z tego co słyszałem nawóz mikro (ale głowy nie dam) z dużą ilością żelaza. slavoy.tbg dobrze napisał - nawozić z głową i nie lać byle czego co w sklepie sprzedają. Zanim zacząłem nawozić swój zbiornik, przez 2 tygodnie co 3 dni badałem PO4, NO3 i Fe. Wszystko zapisywałem. Kiedy wiedziałem mniej więcej co i jak, zacząłem podawać nawozy. I to nie gotowce ze sklepu tylko kupowałem o rozrabiałem sole. Po około 4-5 miesiącach obserwacji wiem już co i w jakich dawkach podawać. Zielsko rośnie, glonów nie widać.

[shogun4]

Czy takie ciemne przebarwienia na nowych liściach to może być objaw braku fosforu?

[natka43]

Ja też mam mały problem z roslinkami na początku zaczęły dostawać żółte i przeźroczyste plamki ;przeczytałam gdzieś na forum że to może być przez ślimaki i rzeczywiście gdy bliżej sie przyjrzałam zobaczyłam jednego więc wymieniłam wodę w akwarium i usunęłam ślimaka .Teraz mam trochę inny problem plamki są bardziej brązowe ale są też przezroczyste tutaj zamieszczam fotkę.Sorry za jakość
http://img7.imageshack.us/i/fotkizkomrki080.jpg/]

[Muchomorek]

na początku zaczęły dostawać żółte i przeźroczyste plamki ;przeczytałam gdzieś na forum że to może być przez ślimaki i rzeczywiście gdy bliżej sie przyjrzałam zobaczyłam jednego więc wymieniłam wodę w akwarium i usunęłam ślimaka .

Znane mi ślimaki żywe liście zjadają niechętnie. Raczej utną listek moczarce, kawałek łodyżki, niż wygryzą dziury. Za to bardzo lubią martwe liście, jeszcze żywe, ale z już tkanką martwiejącą. Według mnie wyjadanie dziur, to jest tylko oznaka niedoborów u roślin i ich padania niebawem.